«نسرین ستوده»، حقوقدان و فعال حقوق بشر سرشناس در گفتوگو با «ایرانوایر» از آنچه شهروندان ایرانی در این روزها از سر میگذرانند صحبت کرده است. او میگوید عموم مردم در بهت و شوک هستند و از یکدیگر درباره این جنایت گسترده میپرسند. او توضیح میدهد که تصاویر منتشر شده از پیکرهای انباشته در کهریزک و خونهای جاری شده در خیابان از یاد مردم نمیرود و میگوید که بسیاری از این «مردم جان به لبرسیده» منتظر حمله آمریکا هستند. او در توضیح میگوید: « وقتی یک جامعه خودش را از یک رویارویی با حکومت مستبد ناتوان میبیند، چشم به قدرتهای رسمی میدوزد.»
گفتوگوی کامل ایرانوایر با نسرین ستوده را در زیر میخوانید:
***
فضای شهر وضعیت شهروندان در داخل ایران پس از چند روز خاموشی کامل اینترنت و سرکوب و کشتار شدید معترضان چگونه است؟
من اگر بخواهم در یک جمله توصیف کنم یک فضا «بهت» و «ناباوری» وجود دارد. افراد وقتی به هم میرسند از هم میپرسند: «مگر میشود چنین جنایتی در این سطح گسترده اتفاق بیفتد؟» این در حالی است که اساسا زندگی شهروندان دستخوش امواج تخریبی متعددی است از تورم، هجوم حکومت، دستگیریها و بازداشتها و کنترل همیشگی و این که پول ملی در دست مردم مثل یخ در حال آب شدن است. یعنی همه اینها وجود دارد اما شاید بتوانیم بگوییم این جنایت گسترده و آن فیلمها و عکسهای متعددی که از کشتهشدگان و کهریزک پوشیده از کیسههای سیاه یک حالت بهت و شوک روانی شدید برای جامعه ایجاد کرده است.
مردم در داخل ایران با خاموشی مطلق اینترنت روبه رو بودند و به نظر میرسد دیرتر این تصاویر را دیدند، اگر بخواهم سوال را شخصیتر بپرسم مواجهتان با این تصاویر و کشتار گسترده چگونه بود؟
من فکر میکنم اولین پیامی که همه ما دریافت کردیم یک «وقاحت» بی حد و حصر بود؛ وقاحتی که اول از همه یک ملت را در خاموشی مطلق قرار داد و در آن خاموشی این جنایت اتفاق بیفتد و بعد جنازهها را مورد توهین قرار بدهند؛ آنها را روی هم انباشته کنند و به خانوادهها بگویند بروید، بگردید و فرزندانتان را در این صحرای بیپایان پیدا کنید. من گزارشهایی شخصا دریافت کردم که به خانوادهها گفتهاند اعلام کنند عزیز کشتهشدهشان «بسیجی» بوده و حتی در مواردی تعقیب کرده بودند که ببینند کسی که کشته شده با چه کسی در اعتراضات حضور داشته تا افراد دیگری را هم در تله بیاندازند. تا آخرین نشانیها را دنبال کردند، به دنبال زخمیها به داخل بیمارستانها رفتند. من پزشکان زیادی را میشناسم که بازداشت و بازجویی شدهاند و یا تحت تعقیب هستند، فقط به دلیل این که به وظایف حرفهای خود عمل کردهاند و پس از مداوای مجروحان از آنها خواستهاند که بیمارستان را ترک کنند، بدون این که کد ملی و اوراق هویتی آنها را برای تعقیب نگهدارند. من فکر میکنم هیچکدام از ما نمیتوانیم در قبال این اقدامات سکوت اختیار کنیم.
رسانههای حکومتی تلاش میکنند بگویند که مردم در داخل ایران در کمال آرامش به زندگی روزمره خود ادامه میدهند و خبری از بهت و شوک نیست. مثلا میگویند پارکها و رستورانها همچنان شلوغ است و این عزاداریها در فضای مجازی جریان دارد.
تصور این که الان ما دست از کار روزانه برمیداریم، یک تصور نادرست است. مثلا شهروندی که بچه کوچک، دانشجو و دانشآموز دارد طبیعی است که دغدغه درس خواندن آنها را دارد در حالی که چشمانداز برایش روشن نیست. برای این که حالت طبیعی برای فرزندش ایجاد کند طبیعی است که بچهاش را به پارک ببرد و یا حتی خودش به پارک برود ولی این که ما هر جا برویم سایه این عکسها و فیلمهایی که ما دیدهایم از ذهنمان نمیرود. در یک فیلم، فیلمبردار نزدیک ۱۲دقیقه تند حرکت کرده و روی زمین پر از جنازه بوده اینها چیزهایی نیست که از یاد ما برود. در کهریزک جایی که دارند کیسههای سیاه را جا به جا میکنند رد خون از زیر کیسهها روی زمین میافتد. خونهایی که در خیابان جاری شد همراه آب جویها حرکت میکرد و اینها چیزهایی نیست که ما فراموش کنیم اما همانطور که قبلا گفتم «ما در این تونل مرگ محکوم به زندگی هستیم.» این تونل میتواند هر کدام از ما را طعمه خودش بکند.
سایه جنگ بالای سر ایران است. آرایش نظامی منطقه تغییر کرده و بسیاری منتظر یک اتفاق هستند وضعیت در داخل ایران چگونه است؟
ما در حقوق بینالملل چیزی به نام «مداخله بشردوستانه» در جایی که حقوق بشر نقض میشود، داریم. همچنان که در سال ۲۰۰۰ در حملهای که به تصمیم شورای امنیت در عراق صورت گرفت توجیه حمله وجود سلاحهای شیمیایی در عراق بود. مراحل ان حمله در شورای امنیت طی شد اما مراحل این مداخله در ایران در شورای امنیت طی نشده و الان منجر به این نقطه شده که رییسجمهور آمریکا که فعلا آقای ترامپ است تصمیم شخصی بگیرند که به ایران حمله کنند. در آغاز اعتراضات هم آقای ترامپ گفتند که «شما به خیابان بروید ما همراه شما هستیم» اما همراهی نکردند. مداخلات بشردوستانه باید در یک اقدام جمعی صورت بگیرد اما شورای امنیت درباره ایران طبق فصل هفتم منشور ملل متحد همواره با وتوی چین و روسیه روبه رو شده و نتوانسته کار را پیش ببرد. با این حال دستکم آمریکا میتواند اجماع کشورهای دیگر را که موافق او هستند همراه خود کند اما این هم اتفاق نیفتاده است. پس آنچه که میخواهد به نام حمله نظامی صورت بگیرد، انگار قدرت قانون نیست. قانون قدرت است همانطور که آقای «گوترش» به آن اشاره کرد.
اما اگر از من بپرسید در ایران وضعیت چگونه است و مردم چطور فکر میکنند؟ میگویم در ایران بسیاری منتظر این حمله هستند. باید بگوییم بسیاری از مردم «جان به لبآمده» منتظر این حمله هستند. برای این که وقتی یک جامعه خودش را از یک رویارویی با حکومت مستبد ناتوان میبیند، چشم به قدرتهای رسمی میدوزد.
در حال حاضر نگرانی فعالان حقوق بشر مثل شما چیست؟
این نگرانی وجود دارد که همچنان این جنایت به اشکال مختلف استمرار داشته باشد. نگرانیم که در کهریزک تعدادی از افراد در بازداشت به سر ببرند. نگران محاکمههای عجولانه و بدون دادرسی هستیم. نگران اعدامهای فراقانونی و ادامه بیحرمتیها به جنازه کشتهشدگان و خانوادههایشان هستیم و رسما خواستار پایان این خشونت وحشیانه هستیم.
به کانال تلگرام سایت ملیون ایران بپیوندید