چکیده
علی خامنهای از خرداد ۱۳۶۸ (ژوئن ۱۹۸۹) به عنوان رهبر جمهوری اسلامی ایران، بالاترین مقام تصمیمگیری کشور بوده است. در این ۳۷ سال، سرکوب سیستماتیک مخالفان، اعدامهای گسترده، کشتار معترضان و سیاستهای مخرب منجر به مرگ هزاران نفر ادامه یافته است. این مقاله بر اساس منابع معتبر و گزارشهای حقوقبشری، به بررسی جنایات ثبتشده در دوران رهبری او میپردازد و مسئولیت مستقیم یا غیرمستقیم او را به عنوان ولی فقیه برجسته میکند. تمرکز بر وقایع پس از ۱۳۶۸ است، هرچند برخی جنایات ریشه در دوران ریاستجمهوری او (۱۳۶۰-۱۳۶۸) دارد.
مقدمه
در تاریخ ۴۷ ساله جمهوری اسلامی، جنایات متعددی رخ داده است، اما در ۳۷ سال رهبری علی خامنهای، او به عنوان مقام مطلق، مسئولیت اصلی بسیاری از این موارد را بر عهده دارد. از کشتارهای دهه ۶۰ و ۶۷ (که در زمان ریاستجمهوری او شکل گرفت) تا سرکوب اعتراضات ۷۸، ۸۸، ۹۶، ۹۸، ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴، قتلهای زنجیرهای، سیاستهای محیط زیستی و جادهای منجر به مرگ صدها هزار نفر، و اعدامهای مداوم، این دوران با نقض گسترده حقوق بشر همراه بوده است. بر اساس تحقیقات، اعدامهای ثبتشده از بهمن ۱۳۵۷ تا آذر ۱۳۹۷ حداقل ۲۶۳۲۵ نفر بوده (منبع ۱: کارنامه ۴۰ ساله جمهوری اسلامی، حنیف حیدرنژاد، دی ۱۳۹۷).
نقش خامنهای در کشتار زندانیان سیاسی سال ۱۳۶۷
اعدام زندانیان عقیدتی-سیاسی در تابستان ۱۳۶۷ (قتلعام ۶۷) به فرمان روحالله خمینی انجام شد. هزاران زندانی سیاسی (عمدتاً از سازمان مجاهدین خلق و گروههای چپ) در زندانهای اوین، گوهردشت و شهرهای دیگر به صورت مخفیانه اعدام و در گورهای دستهجمعی دفن شدند. تخمین تعداد قربانیان بین ۱۸۷۹ نفر (گزارشگر ویژه سازمان ملل) تا ۴۴۸۲ یا حتی بالاتر (تا ۲۰۰۰۰ طبق برخی نقلقولها) است. خامنهای به عنوان رئیسجمهور وقت (شخص دوم نظام) از این جنایت آگاه بود و از آن حمایت کرد. او در آذر ۱۳۶۷ علناً گفت: «اگر ارتباطش با آن دستگاه مشخص شده، باید چه کارش کرد؟ او محکوم به اعدام است و اعدامش هم میکنیم.» این اظهارات نشاندهنده مسئولیت مستقیم او به عنوان یکی از آمران و حامیان این جنایت علیه بشریت است.
انقلاب فرهنگی و جنایات در دانشگاهها
در سالهای ۱۳۵۹-۱۳۶۲، انقلاب فرهنگی منجر به پاکسازی استادان و دانشجویان «غربزده» شد. دانشگاه صنعتی شریف (آریامهر) نمونهای بارز است: از حدود ۴۰۰۰ دانشجو، بیش از ۳۰۰ نفر کشته شدند (۱۵۰ نفر اعدام یا زیر شکنجه، بسیاری در گورهای بینشان مانند خاوران). صدها نفر اخراج، زندانی یا مهاجرت اجباری شدند. این سیاست در دوران رهبری خامنهای نیز ادامه یافت و دانشگاهها به محل سرکوب تبدیل شدند.
جنایات جنگ ایران و عراق (ادامه تحت ریاستجمهوری خامنهای)
جنگ ۸ ساله (۱۳۵۹-۱۳۶۷) بیش از ۷۳۰۰۰۰ کشته و ۱۲۰۰۰۰۰ مجروح برای ایران داشت (طبق برخی آمار بینالمللی). خامنهای به عنوان رئیسجمهور از سال ۱۳۶۰، در ادامه جنگ پس از فتح خرمشهر (۱۳۶۱) نقش داشت و شعارهای «جنگ جنگ تا پیروزی» را حمایت کرد. این سوءتدبیر منجر به مرگ صدها هزار جوان ایرانی و عراقی شد که میتوانست با صلح زودتر پایان یابد.
قتلهای زنجیرهای دهه ۷۰
در دهه ۷۰ خورشیدی، قتل بیش از ۸۰ مخالف سیاسی، نویسندگان، مترجمان و فعالان (مانند داریوش و پروانه فروهر) با روشهایی مانند تیراندازی، تصادف ساختگی و تزریق پتاسیم انجام شد. این عملیات توسط وزارت اطلاعات (در زمان فلاحیان و دری نجفآبادی) و با اطلا ع عالیرتبه نظام، از جمله تحت نظارت کمیتهای مرتبط با خامنهای، اجرا شد. دادگاههای نمایشی عوامل پاییندست را محکوم کرد، اما آمران اصلی مصون ماندند.
سرکوب اعتراضات ۱۸ تیر ۱۳۷۸
حمله به کوی دانشگاه تهران منجر به کشته شدن حداقل ۷ نفر و ناپدید شدن سعید زینالی شد. نیروهای انتظامی و لباسشخصیها مسئولیت اصلی داشتند.
جنایات پس از انتخابات ۱۳۸۸ و کهریزک
سرکوب اعتراضات سبز منجر به کشته شدن حداقل ۷۲ نفر (طبق کمیته موسوی و کروبی) تا ۱۱۲ نفر (گزارشهای حقوقبشری) شد. در بازداشتگاه کهریزک، حداقل ۵ معترض در شرایط غیرانسانی (بدون تهویه، شکنجه با باتوم و شلنگ) کشته شدند. دو پزشک زندان نیز مشکوک به قتل رسیدند. خامنهای به عنوان رهبر، فرمان سرکوب را تأیید کرد.
اعتراضات ۱۳۹۶
تظاهرات سراسری از مشهد آغاز شد و حداقل ۲۰ نفر (از جمله ۲ دانشآموز) کشته شدند. ۶ نفر به اعدام محکوم گردیدند.
اعتراضات آبان ۱۳۹۸ و کشتار نیزارهای ماهشهر
پس از افزایش قیمت بنزین، سرکوب گسترده منجر به کشته شدن ۳۰۴ نفر (طبق عفو بینالملل) تا حدود ۱۵۰۰ نفر (رویترز، بر اساس منابع داخلی) شد. یکی از خونبارترین جنایات این دوره، کشتار نیزارهای ماهشهر بود: نیروهای سپاه پاسداران معترضان را در جاده منتهی به مجتمع پتروشیمی محاصره کردند و بدون هشدار با سلاح سنگین دوشکا به سوی کسانی که به نیزارها پناه برده بودند تیراندازی کردند. بر اساس گزارشهای شاهدان عینی، سازمان حقوق بشر ایران و نیویورک تایمز، بین ۴۰ تا ۱۰۰ نفر (و در برخی گزارشها تا ۱۳۰ نفر) در این منطقه کشته شدند؛ اکثر قربانیان جوانان غیرمسلح بودند. رژیم ابتدا مسئولیت را انکار کرد و سپس آن را به «درگیری» نسبت داد.
اعتراضات ۱۴۰۱ (زن، زندگی، آزادی) و جمعه خونین زاهدان
پس از مرگ مهسا امینی، اعتراضات سراسری با سرکوب خشونتآمیز مواجه شد. کشته شدن نمادهایی مانند نیکا شاکرمی و حدیث نجفی، اعدام معترضان و بازداشتهای گسترده رخ داد. یکی از خونینترین رویدادها جمعه خونین زاهدان (۸ مهر ۱۴۰۱) بود: پس از نماز جمعه در مصلی زاهدان، نیروهای امنیتی و لباسشخصی از داخل کلانتری ۱۶ و ساختمانهای اطراف به سوی نمازگزاران و معترضان تیراندازی کردند. بر اساس گزارشهای فعالان بلوچ، کمپین فعالان بلوچ و سازمانهای حقوق بشری، بین ۹۶ تا بیش از ۱۰۰ نفر (شامل کودکان) کشته و صدها نفر زخمی شدند؛ در حالی که مقامات رسمی تنها ۳۵ نفر اعلام کردند. این واقعه به عنوان مرگبارترین سرکوب یکروزه اعتراضات ۱۴۰۱ ثبت شده است.
اعتراضات دی ۱۴۰۴
موج جدید اعتراضات با حضور گسترده نیروهای امنیتی، تیراندازی مستقیم، کشته و زخمی شدن شهروندان، بازداشتهای گسترده و اختلال اینترنت همراه بود. گزارشهای حقوقبشری از نقض حقوق شهروندان خبر میدهند.
سیاستهای مرگبار: واکسن کرونا، محیط زیست و تصادفات جادهای
- ممنوعیت ورود واکسنهای آمریکایی و انگلیسی توسط خامنهای در اوج همهگیری کرونا، منجر به مرگ دهها هزار نفر شد (تصمیم غیرتخصصی که «کشتار عامدانه» تلقی میشود).
- آلودگی هوا سالانه حدود ۴۰ هزار کشته (۱۰ درصد فوتیها) دارد؛ ناشی از سوخت مازوت، خودروهای قدیمی و عدم سرمایهگذاری (منبع ۵).
- تصادفات جادهای از ابتدای انقلاب تا کنون حدود ۸۰۰ هزار کشته داشته؛ رتبه ۱۸۹ از ۱۹۰ کشور به دلیل جادههای غیراستاندارد، خودروهای قدیمی (مانند پراید و پژو ۴۰۵) و سوءمدیریت.
سایر جنایات
- سنگسار، قطع دست و پا (قوانین قرونوسطایی که همچنان وجود دارد).
- اعترافگیری اجباری تحت شکنجه (۳۵۵ مورد پخششده توسط صداوسیما بین ۲۰۰۹-۲۰۱۹، شامل موارد نوید افکاری و محمد ثلاث که بیگناه اعدام شدند).
- اعدام پیروان ادیان اقلیت (بهایی، مسیحی و غیره).
- ترور دانشمندان هستهای (۱۳۹۰-۱۳۸۸) که رژیم آن را به عوامل خارجی نسبت داد، اما با پروندهسازی داخلی همراه بود.
نتیجهگیری
علی خامنهای در ۳۷ سال رهبری، نه تنها از جنایات پیشین حمایت کرده، بلکه سرکوب را نهادینه ساخته است. از نقش در کشتار ۶۷ تا دستورات سرکوب اعتراضات اخیر، او مسئول مستقیم بسیاری از این جنایات علیه بشریت است. دادخواهی بینالمللی و ثبت این جنایات برای عدالت ضروری است. این مقاله بر اساس منابع مستند، تنها نگاهی گذرا به کارنامه اوست و تحقیقات بیشتر را میطلبد.
به کانال تلگرام سایت ملیون ایران بپیوندید