جلال خالقی مطلق، ایران‌شناس، مترجم، مصحح و استاد پیشین دانشگاه‌های آلمان که نهم اسفند در ۸۸ سالگی در شهر هامبورگ درگذشت، از بزرگترین شاهنامه‌پژوهان دوران معاصر بود.

او که از خود ده‌ها مقاله و گفتار و چندین عنوان کتاب برجای گذاشته است، با وقف بیش از ۳۰ سال عمر خود برای پژوهش و تصحیح دقیق نسخه‌های خطی شاهنامه، یکی از علمی‌ترین و معتبرترین نسخه‌های تصحیح‌شده شاهنامه را منتشر کرد.

خالقی مطلق شاهنامه را نه تنها پاسدار فرهنگ ایران و زبان فارسی می‌دانست بلکه بر «آرمان معنوی» آن که در همان «نبرد نیکی با بدی» خلاصه می‌کرد، تاکید داشت.

با این حال، آثار او فراتر از شاهنامه‌پژوهی صرف است و شامل حوزه‌‌های مختلف فرهنگ ایران و مشارکت در دانشنامه‌های معتبر ادبی و تاریخی است. مقالات او، به‌ویژه در دانشنامه ایرانیکا و منابع علمی دیگر، به معرفی شاهنامه و برخی جنبه‌های تاریخ ایران به مخاطبان جهانی کمک کرد.

از آشنایی اولیه با شاهنامه تا پژوهش تخصصی

جلال خالقی مطلق ۲۰ شهریور ۱۳۱۶ در تهران متولد شد و تحصیلات ابتدایی را در مدرسه نوشیروان و دوره دبیرستان را در مدرسه مروی در این شهر به پایان برد.

او از همان دوران دبیرستان به ادبیات علاقه پیدا کرد و عضو و رئیس انجمن ادبی و همچنین از نویسندگان روزنامه مدرسه‌اش با نام «پیک مروی» شد و به دلیل همین قریحه ادبی چندین بار به رادیو دعوت شد.

او خودش بعدها درباره چگونگی آشنا و علاقه‌مند شدن به شاهنامه گفته بود که در نوجوانی، پسردایی‌اش با صدای بلند برایش شاهنامه می‌خواند و در همان سن، طرح‌هایی که در کتاب شاهنامه از شخصیت‌هایی مثل رستم می‌دید، برایش جذاب بود.

در سال ۱۳۳۷، خالقی مطلق پس از گرفتن دیپلم به آلمان رفت و ۱۲ سال بعد، در ۱۳۴۹، از دانشگاه کلن در رشته شرق‌شناسی، مردم‌شناسی، و تاریخ قدیم دکتری گرفت. موضوع پایان‌نامه دکترای او «زنان شاهنامه» بود و بعدا این رساله در قالب کتابی با عنوان «زنان در شاهنامه» منتشر شد.