آموزش آنلاین در ایران نابرابری و بحران آموزشی را تشدید کرده استعکس: Mina Noei/mehrnews
حملات اخیر به ایران به صدها فضای آموزشی آسیب زده و آموزش را به فضای مجازی کشانده است، اما نابرابری در دسترسی، ضعف زیرساختها و فشار بر دانشآموزان و معلمان، بحران آموزش را عمیقتر کرده است.
در پی حملات اخیر آمریکا و اسرائیل به مناطق مختلف ایران، اکنون نظام آموزشی این کشور با آسیبهایی گسترده روبهرو شده است؛ آسیبهایی که نهتنها زیرساختهای فیزیکی مدارس را هدف قرار داده، بلکه روند آموزش را نیز با اختلالهای جدی مواجه کرده است.
بر اساس اعلام رئیس سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس، در جریان این حملات، بیش از ۶۴۰ فضای آموزشی و اداری در ۱۷ استان کشور آسیب دیدهاند.
از این تعداد، حدود ۲۵۰ فضا نیازمند تعمیرات اساسی هستند و دستکم ۱۵ مدرسه نیز باید بهطور کامل تخریب و بازسازی شوند.
این آمار نشان میدهد که ابعاد خسارت تنها به چند نقطه محدود نیست و بخش قابلتوجهی از زیرساخت آموزشی کشور را نیز درگیر کرده است. در همین حال، مقامهای مسئول از آغاز پروژههایی برای ساخت مدارس جدید خبر دادهاند، از جمله احداث مجتمع آموزشی “شجره طیبه” که قرار است به یاد دانشآموزان جانباخته ساخته شود و شامل دو مدرسه ۱۲ کلاسه خواهد بود.
در حالی که برنامهریزیها برای بازسازی مدارس آغاز شده، زمانبندی این پروژهها یکی از چالشهای اصلی است. علی فرهادی سخنگوی وزارت آموزش و پرورش در گفتوگو با “دفاع پرس” گفته است که تلاش میشود تمامی مدارس آسیبدیده تا آغاز سال تحصیلی جدید در مهرماه بازسازی شوند.
با این حال، تجربه پروژههای عمرانی در ایران و گستردگی خسارتها، تردیدهایی را درباره تحقق این هدف در زمان تعیینشده ایجاد کرده است. به گفته این مقام، بخشی از هزینههای بازسازی از طریق کمک خیرین، نهادهای اجتماعی و حمایت دولت تامین خواهد شد.
آموزش غیرحضوری؛ راهحل یا اجبار
در چنین شرایطی، آموزش حضوری در بسیاری از مناطق، بهویژه در استان تهران، متوقف شده و به فضای مجازی منتقل شده است. همچنبن استاندار تهران نیز اعلام کرده که فعالیت مدارس تا پایان فروردینماه بهصورت غیرحضوری ادامه خواهد داشت و دانشگاهها نیز تا اطلاع ثانوی آموزش آنلاین را دنبال میکنند.
برای دانشآموزان مدارس ایرانی خارج از کشور، از جمله در امارات، نیز سازوکار جدیدی طراحی شده است. وزارت آموزش و پرورش اعلام کرده که آموزش این دانشآموزان از طریق یک سامانه آنلاین بهصورت آفلاین ادامه خواهد یافت و محتوای درسی بدون تغییر در اختیار آنها قرار میگیرد.
در این سیستم، امتحانات پایانی حذف شده و ارزیابی دانشآموزان بر اساس پروژهها، تکالیف و عملکرد مستمر انجام میشود. این تغییر نشاندهنده تلاش برای حفظ روند آموزشی در شرایط بحرانی است، اما در عین حال پرسشهایی درباره کیفیت آموزش ایجاد میکند.
واقعیت میدانی؛ نابرابری در دسترسی
در کنار روایت رسمی از تداوم آموزش، برخی فعالان حوزه آموزش تصویر متفاوتی از وضعیت ارائه میدهند.
اسماعیل عبدی، فعال صنفی معلمان در گفتوگو با دویچه وله میگوید، آموزش آنلاین در ایران بیش از آنکه نشانه پیشرفت باشد، بازتابی از بحرانهای ساختاری در نظام آموزشی است.
اسماعیل عبدی میگوید، آموزش آنلاین در ایران بیش از آنکه پیشرفت باشد، بازتابی از بحرانهای عمیق آموزشی است
او میگوید: «مسئله فقط قطعی اینترنت نیست. آموزش آنلاین بر بستری نابرابر شکل گرفته؛ دسترسی نابرابر به ابزار، شکاف میان مناطق و هزینه بالای اینترنت، همه باعث تشدید نابرابری شدهاند.»
به گفته او، در بسیاری از مناطق محروم، از جمله بخشهایی از سیستان و بلوچستان، دانشآموزان یا به اینترنت دسترسی ندارند یا برای دریافت آنتن مجبور به جابهجایی هستند. در استانهایی مانند خوزستان و هرمزگان نیز قطعی برق و ضعف زیرساختها، آموزش پیوسته را مختل کرده است.
مشکلات زیرساختی، محدودیت پلتفرمها و فشار بر دانشآموزان و معلمان
عبدی همچنین به مشکلات سامانههای آموزشی اشاره میکند و میگوید تجربه استفاده از پلتفرمهایی مانند “شاد” نتوانسته نیازهای آموزشی را برآورده کند.
به گفته او، قطعیهای مکرر، سرعت پایین و محدودیت در تعامل آموزشی باعث شده این سامانه به ابزاری حداقلی تبدیل شود.
او تاکید میکند که در چنین شرایطی، آموزش آنلاین نهتنها شکاف آموزشی را کاهش نداده، بلکه آن را عمیقتر کرده است.
یکی دیگر از پیامدهای این وضعیت، افزایش فشار بر دانشآموزان و معلمان است.
عبدی میگوید، در حالی که بسیاری از دانشآموزان بهدلیل مشکلات زیرساختی یا شرایط بحرانی عملا امکان حضور موثر در کلاسها را ندارند، برخی مدارس همچنان بر حضور صوری، ارسال تکالیف و ارزیابیهای کمی تاکید میکنند.
او هشدار میدهد که این رویکرد میتواند به حذف تدریجی بخشی از دانشآموزان، بهویژه در مناطق محروم، منجر شود.
به گفته او، برخی دانشآموزان علاوه بر مشکلات آموزشی، با نوعی فرسودگی روانی نیز مواجه هستند که ناشی از تجربه همزمان بحران، ناامنی و فشارهای اجتماعی است.
در مجموع، آنچه از ترکیب این دادهها به دست میآید، تصویری پیچیده از وضعیت آموزش در ایران است.
از یک سو، زیرساختهای آموزشی در اثر حملات نظامی آسیب دیده و نیازمند بازسازی گسترده است. از سوی دیگر، آموزش آنلاین بهعنوان راهحل جایگزین، خود با چالشهای جدی روبهروست.
در چنین شرایطی، نظام آموزشی جمهوری اسلامی با دو چالش بازسازی فیزیکی مدارس و مدیریت نابرابریهای آموزشی در فضای مجازی مواجه است.
این وضعیت نشان میدهد که بحران آموزش در ایران تنها به تخریب ساختمانها محدود نمیشود، بلکه به ساختارها، دسترسیها و کیفیت آموزش نیز گره خورده است.
در حالی که مقامهای رسمی بر تداوم آموزش و بازسازی تاکید دارند، تجربه میدانی نشان میدهد که مسیر بازگشت به شرایط عادی، نهتنها زمانبر، بلکه وابسته به حل چالشهای عمیقتری است که پیش از این بحران نیز وجود داشتهاند.
از: دویچه وله
به کانال تلگرام سایت ملیون ایران بپیوندید