در میانه جنگی که میان ائتلاف آمریکا و اسرائیل با ایران در جریان است، اکرم خریف، کارشناس نظامی، کتابی با عنوان «در سایه شاهد» منتشر کرده است.

او در این کتاب به شرح شکل‌گیری و توسعه صنعت پهپاد در ایران می‌پردازد و راهبردی را توضیح می‌دهد که ایران با تکیه بر آن توانسته است با وجود تحریم‌ها و محدودیت‌های آمریکا، به بازیگری در صنعت نظامی جهانی تبدیل شود.

به پهپادهای ایرانی در گزارش‌های نظامی درباره فعالیت‌های حزب‌الله لبنان در مرز با اسرائیل اشاره شده است. سپس کارشناسان با بررسی بقایای تجهیزات، میان پهپادهایی که حوثی‌ها در یمن به‌کار برده‌اند و صنعت ایران ارتباط برقرار کردند.

در سپتامبر ۲۰۲۲، جهان با خبری غافلگیرکننده روبه‌رو شد: ایران فناوری پهپاد را در اختیار ارتش روسیه قرار می‌دهد. به‌دنبال آن، نخستین تصاویر از پهپادهای «ژرانیوم ۲» (شاهد ۱۳۶) منتشر شد که در آسمان کی‌یف، پایتخت اوکراین، به پرواز درآمده بودند.

چگونه کشوری که چهار دهه تحت تحریم بوده، توانسته قواعد بازی را در منازعات بین‌المللی تغییر دهد؟ چه عواملی زمینه این موفقیت را فراهم کرده‌اند؟

تحریم‌ها پس از سال ۱۹۷۹ رهبران ایران را واداشت تا به‌دنبال گزینه‌های در دسترس و راه‌هایی برای غلبه بر مشکلات باشند و تصمیم‌هایی برای خروج از بن‌بست اتخاذ کنند. این شرایط همچنین باعث شد آنان به‌جای اتکای صرف به طرفداران خود، به تخصص مهندسان نیز اعتماد کنند. در نتیجه تحریم‌ها، ایران تلاش کرد شبکه‌هایی در خارج ایجاد کند تا بتواند نیازهای خود را تامین کند و در مواردی نیز به فناوری‌های غیرنظامی روی آورد. اما مهم‌تر از همه این بود که در نبود امکانات کافی، راهبردهایی تدوین شد که با صبر و پایداری به اجرا درآمد.

زمانی که محمدرضا پهلوی، شاه ایران، در ژانویه ۱۹۷۹ کشور را ترک کرد، ارتشی برجای گذاشت که از نظر تسلیحاتی قدرتمندترین در منطقه به‌شمار می‌رفت. نیروی هوایی ایران به جنگنده‌های اف-۱۴ تام‌کت، اف-۴ فانتوم و اف-۵ تایگر مجهز بود.

در آن زمان، ارتش ایران از نظر تجهیزات در رتبه پنجم جهان قرار داشت، پس از ارتش‌های ایالات متحده، اتحاد جماهیر شوروی، بریتانیا و فرانسه. به‌طور مشخص، نیروی هوایی ایران حتی از همتایان آلمانی، چینی و اسرائیلی خود پیشرفته‌تر تلقی می‌شد، چون به جنگنده‌های اف-۱۴ تام‌کت، که در آن زمان پیشرفته‌ترین هواپیماهای جهان بودند، دسترسی داشت. اما بهره‌برداری و نگهداری از این هواپیماها به حضور شمار زیادی از مهندسان و تکنسین‌های آمریکایی در ایران وابسته بود و قطعات یدکی نیز مستقیما از شرکت آمریکایی گرومن تامین می‌شد. به همین دلیل، این نیروی هوایی کاملا به صنعت نظامی آمریکا وابسته بود.

ادامه در بی‌بی‌سی