با خبر تغییر قوانین آکادمی اسکار که در یکم ماه می معادل ۱۰ ادیبهشت ۱۴۰۵ اعلام شد، می‌شود گفت که یکی دیگر از اهرم‌های سانسور از چنگال جمهوری اسلامی به در آمد.

سینمای مستقل ایران که از دوران خیزش «زن، زندگی، آزادی» به بعد، جریانی جدی‌تر از قبل شکل داده بود، تا همین جا هم طوری عمل کرده که موفقیت جهانی‌اش همزمان با پذیرفته نشدن فیلم‌های دارای مجوز رسمی حکومت، توی گلوی کسانی که دهه‌ها، خود را قیّم و متصدی «ارشاد» کردن سینماگر و هنرمند می‌دانستند، بدجوری گیر کرده بود. بخش‌هایی از این دستاوردها را در این گزارش مرور خواهیم کرد؛ اما بعد از کاندیداتوری پیاپی دو فیلم از این جریان در دو سال اخیر، «دانه انجیر معابد» از طرف آلمان در اسکار ۲۰۲۵ و «یک تصادف ساده» به نمایندگی از فرانسه در اسکار ۲۰۲۶.

حالا کابوس تازه‌تر سازمان سینمایی و وزارت ارشاد جمهوری اسلامی، معرفی فیلم‌های مستقل به نمایندگی از سرزمینی است که به آن تعلق و در قبال حق و زیست و احوال مردمانش، دغدغه دارند: ایران.

تا پیش از این، قوانین آکادمی علوم و هنرهای سینمایی آمریکا که برگزارکننده‌ مراسم اسکار است، طور دیگری بود. بخش‌های دیگری از تغییرات تازه البته به شاخه‌های بازیگری، کستینگ یا انتخاب بازیگر، فیلمبرداری و غیره نیز مربوط می‌شود. اما هدف و موضوع این نوشته، متمرکز بر بخش «فیلم بین‌المللی» است که تغییر اخیر قوانین ارائه فیلم به آکادمی در این بخش، به طور مستقیم به جلوه‌گری هر چه بیشتر «سینمای مستقل» ایران می‌انجامد و معرفی نماینده ایران را از انحصار وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و معاونت سینمایی، خارج می‌کند.

ماجرا از این قرار است: اسکار در شاخه‌ «بهترین فیلم بین‌المللی» تاکنون فقط از کشورهای تولیدکننده فیلم‌ها، نمایندگان هر کشور را می‌پذیرفت. در نتیجه، در هر سال از هر کشور، تنها یک فیلم در جایگاه نماینده رسمی آن کشور در رقابت حضور داشت. حالا و با تغییرات اعلام‌شده، این امکان وجود دارد که از یک کشور، چند فیلم در این بخش حضور پیدا کنند؛ بدون آنکه معرفی و ارائه آنها به آکادمی صرفاً توسط «کشور» انجام پذیرد. به این معنا که سازندگان یا صاحبان فیلمی که لزوماً انتخاب رسمی یک کشور برای ارائه نیست، هم می‌توانند فیلمشان را به اسکار ارائه کنند.

شرطی که آکادمی اسکار تعیین کرده، البته فعلاً بسیار مشخص است: اینکه فیلم برنده‌ جایزه اصلی یکی از شش فستیوال مهم سینمای جهان شده باشد: نخل طلای کن، شیر طلایی ونیز، خرس طلای برلین، بهترین فیلم بوسان کره جنوبی، جایزه بزرگ سینما از ساندنس که مهمترین فستیوال سینمای مستقل جهان است و در آمریکا برپا می‌شود و جایزه اصلی تیف یا فستیوال تورنتو که عنوانش جایزه «پلتفرم» است.

به این ترتیب، راهی که مسدود به چشم می‌آمد، گشوده شد. آکادمی که این سالها در پاسخ به انتقادها می‌گفت نمی‌توان قوانین رسمی «ثبت» فیلم‌ها را عوض کرد، عقب‌نشینی کرد و اسب چوبین و ساکن قوانینش را تکانی داد.

ادامه در صدای آمریکا