هم‌زمان با جنگی ویرانگر میان ایالات متحده و جمهوری اسلامی، نبردی دیگر در درون جامعه شعله‌ور شده است. برخی تحلیل‌گران سیاسی می‌گویند حکومت ایران از آغاز اعتراضات مردمی نگران است و از پیش برای مهندسی این اعتراضات تلاش می‌کند.

وزارت اطلاعات اخیرا نام صدها رسانه و “انسان‌رسانه معاند” را منتشر کرد و از توقیف اموال آن‌ها خبر داد؛ اما دیری نگذشت که به سراغ دانشجویان رفتند.

روزنامه “شرق” در گزارشی با عنوان “از افشاگری تا تهدید دانشجو” نوشته است که شماری از کانال‌های تلگرامی، از جمله “اخوان‌المخبرین”، “کفتاریاب”، “زامبی‌یاب” و “داعشجو”، هم‌زمان انتشار علنی اطلاعات هویتی دانشجویان دانشگاه‌های مختلف را آغاز کرده‌اند؛ اطلاعاتی شامل نام و نام خانوادگی، کد ملی، نشانی محل سکونت و شماره تماس دانشجویان و اعضای خانواده آنان.

دست پنهان نهادهای امنیتی

انتشار این داده‌ها با موجی از پیام‌های تهدیدآمیز، تهدید به اخراج و بازداشت و همچنین ایجاد مزاحمت برای خانواده‌ها و محل کار دانشجویان همراه شده و زندگی شخصی، تحصیلی و شغلی آنان را مختل کرده است.

گستردگی اطلاعات منتشرشده و وجود اسنادی مانند ریزنمرات دانشگاهی، این پرسش را مطرح کرده است که گردانندگان این کانال‌ها چگونه به داده‌هایی دست یافته‌اند که معمولا فقط در اختیار دانشگاه‌ها و نهادهای رسمی قرار دارد؟

شرق در پایان گزارش خود نوشته است که آنچه تا کنون مشخص شده، درز اطلاعات خصوصی دانشجویان و استفاده از این اطلاعات برای انتقام‌گیری از آن‌ها بوده است.

“با مجوز به داده‌های دانشجویان دسترسی داشتند”

پرویز یاری، روزنامه‌نگار و پژوهش‌گر ارشد سازمان دفاع از جریان آزاد اطلاعات (DeFFI)، می‌گوید اطلاعات منتشرشده محدود به دانشجویان یک دانشکده یا یک دانشگاه نیست و حاوی جزئیاتی است که اساسا دسترسی به آن‌ها بدون “مجوزهای ویژه” امکان‌پذیر نیست.

یاری ادامه می‌دهد که شواهد آشکاری وجود دارد که نشان می‌دهد با “پروژه‌ای سازمان‌یافته و امنیتی علیه دانشجویان” روبه‌رو هستیم؛ پروژه‌ای که به نظر می‌رسد عاملان آن از مصونیت قضایی برخوردارند، تا جایی که به‌رغم گستردگی نقض حریم خصوصی و آزار و اذیت دانشجویان، کماکان نه از سوی مقام‌های وزارت علوم و نه از سوی قوه قضاییه اقدامی مؤثر برای پایان‌دادن به این اقدامات فراقانونی انجام نشده است.

یاری دلایل آغاز این پروژه امنیتی را در دو بستر قابل بررسی می‌داند: نخست، فشارهای امنیتی و سرکوب‌های مستمر در دانشگاه‌ها، به‌ویژه پس از اعتراضات “زن، زندگی، آزادی”؛ و دوم، شرایط امنیتی و نظامی حاکم بر ایران که در نتیجه تداوم جنگ به وجود آمده است.

نگرانی جمهوری اسلامی از اعتراض دانشجویان

به گفته این روزنامه‌نگار، جنبش دانشجویی هم‌زمان با اعتراضات سال ۱۴۰۱ وارد مرحله‌ای تازه شد، به “موتور محرک تداوم اعتراضات سراسری” تبدیل شد و یکی از گسترده‌ترین اعتراضات دانشجویی تاریخ ایران را رقم زد. این در حالی بود که طی دست‌کم دو دهه پیش از آن، سرکوب گسترده، فعالیت‌های دانشجویی را عملا به هسته‌های کوچک محدود کرده بود.

او افزود که از سال ۱۴۰۱ تاکنون، نهادهای قضایی و امنیتی جمهوری اسلامی برای به انفعال کشاندن دوباره جنبش دانشجویی، به‌شکل مستمر و گسترده پروژه‌های امنیتی متعددی را علیه دانشجویان و استادان دانشگاه طراحی و اجرا کرده‌اند.

از نظر او، پروژه امنیتی جدید را می‌توان در تداوم سرکوب چهار سال گذشته تحلیل کرد.

یاری همچنین می‌گوید جمهوری اسلامی، هم‌زمان با تداوم جنگ، نگران آغاز دوباره اعتراضات مردمی است و دانشگاه ظرفیت تبدیل‌شدن به یکی از کانون‌های مهم این اعتراضات را دارد.

به گفته این روزنامه‌نگار تحقیقی، نهادهای امنیتی اکنون تلاش می‌کنند با سرکوب پیش‌گیرانه، فشارها بر دانشجویان را افزایش دهند و فضای حاکم بر دانشگاه را بیش از پیش امنیتی کنند.

پژوهش‌گر ارشد سازمان دفاع از جریان آزاد اطلاعات، جنگ و فضای امنیتی حاکم بر ایران را بستری دانسته است که اجرای پروژه‌های فراقانونی را تسهیل می‌کند؛ پروژه‌های امنیتی‌ای که عملا مقام‌های رسمی جمهوری اسلامی مسئولیت آن‌ها را نمی‌پذیرند و با واگذاری سرکوب به گروه‌های ظاهرا غیررسمی، هزینه سیاسی آن را نمی‌پردازند.

افشای هویت دانشجویان روش جدید سرکوب

یک تحلیل‌گر که خود سال‌ها در حوزه رسانه فعالیت کرده و نخواست نامش منتشر شود، به دویچه‌وله گفت انتشار اطلاعات شخصی دانشجویان از سوی تعدادی از کانال‌های تلگرامی، روشی جدید برای ارعاب و سرکوب است.

به گفته او، دانشجویان معترض پیشتر بازداشت، زندانی، احضار یا اخراج می‌شدند یا از تحصیل محروم می‌ماندند؛ اما اکنون برای تشدید فضای پلیسی و ارعاب در دانشگاه‌ها، حتی علیه دانشجویانی که فعالیت و کنشگری خاصی ندارند اما نمی‌خواهند بخشی از سیاهی‌لشکر بسیج و نهادهای سرکوب باشند، به چنین “شیوه‌های پلیدی” متوسل می‌شوند.

او تاکید کرد که این اقدامات، بدون چون‌وچرا، بخشی از “سرکوب سیستماتیک حکومتی” است.

این تحلیل‌گر در ادامه گفت که حکومت جمهوری اسلامی، مانند همه حکومت‌های “ناکارآمد و نامشروع”، همواره از جوش‌وخروش در میان مردم در هراس است.

او همچنین تاکید کرد که نهادهای سرکوب در دانشگاه‌ها حتی از دانشجویانی که فعالیت چندانی ندارند یا به‌نوعی بی‌طرف هستند نیز می‌ترسند و هدف کارزار افشای اطلاعات شخصی این دانشجویان را ایجاد ارعاب در میان آنان و سرکوب و مهار آن‌ها دانست.