خاموشی شبیه به هیولای بیصدایی، آرامآرام، در حال نابودی چرخه اقتصادی کشور است و صنایع گیلان هم مثل بسیاری از صنایع دیگر تحت تاثیر این بحران قرار دارد. طبق آمار وبسایت پایگاه اطلاعات صنعتی ایران، حدودا ۱۰۰ کارخانه تولیدی، صنعتی و تجاری در شهرک صنعتی رشت واقعشده که مشاغل تولیدی مختلفی را شامل میشوند؛ شوینده، زغال، لباس، ابزار و وسایل ساختمانی بخشی از این تولیدات هستند.
این گزارش در گفتگو با کارگران و کارکنان این شهرک صنعتی، به بحران خاموشیها و اثر آن بر زندگی و معیشت آنها پرداخته است.
***
وقتی جدول خاموشی به خیابانهای شهرک صنعتی رسید
سمیرا، ۴۴ ساله، کارگر روزمزد یکی از شرکتهای شهرک صنعتی رشت است. او درباره تاثیر قطعی برق بر روی کارخانههای شهرک صنعتی میگوید: «شنبهها و یکشنبهها به خاطر مشکل برق، همه کارخانهها و شرکتهای شهرک صنعتی تعطیل هستند و در باقی روزهای هفته هرروز برق یک خیابان و کارخانههای موجود در آن قطع میشود. این قطعی به معنای بیکاری کارگران روزمزد است.»
به گفته سمیرا «در روزهایی که کارخانه برق ندارد، ما باید در خانه بمانیم و از حقوقمان کم میشود. بعضی کارخانهها برای جبران کسری تولیدی که به خاطر تعطیلی، در روزهای شنبه و یکشنبه اتفاق میافتد، روزهای جمعه کارگران را به سرکار میکشانند.»
این زن جوان مادر تنهاست و دو کودک ۱۲ و ۸ ساله دارد. او میگوید که با توجه به اینکه دو روز در هفته از حقوقش کم شده، به دنبال کاری است که بتواند کسری حقوقش را جبران کند و چرخ زندگی را بچرخاند، اما هنوز نتوانسته به نتیجه برسد.
شهربانو کارگر روزمزد کارخانه دستکش گیلان است. او درباره تاثیر برق بر زندگی و معیشت خود و دیگر کارگران این کارخانه میگوید: «کارخانه ما روزهای دوشنبه برق ندارد و کارگران مجبورند روزهای جمعه بهاجبار سرکار بروند.»
درنتیجه تغییر روز کاری از دوشنبه به جمعه، او میگوید که بچههایش را کمتر از قبل میبیند.
شهربانو با اشاره به عدم امنیت شغلی براثر بحران خاموشی میگوید: «کارخانههای زیادی تعدیل نیرو کردهاند. ما هرروز نگرانیم که جز همان کسانی باشیم که تعدیل میشوند. از طرفی بعضی کارخانهها به خاطر پایین آمدن تولید و فروش محصولات، بیمه کارگران را کامل رد نمیکنند و بهاندازهٔ ۱۵ تا ۲۰ روز کاری برایشان در ماه ثبت میکنند.»
تعطیلی اجباری به خاطر قطع برق، حقوق دوران بازنشستگی کارگران را نیز تحت تاثیر قرار داده است.
موتوربرق هم دیگر جوابگو نیست
ایرانوایر مطلع شده است که شرکت «فومن شیمی» که نامی شناختهشده در صنایع ایران است، به علت قطعی مکرر برق، مجبور به خرید موتوربرقهای سنگین شده است، چراکه به علت وسعت کارخانه و وابستگی به برق برای تولید، امکان ادامه کار به این شکل وجود نداشت.
یک منبع آگاه به ایرانوایر میگوید: «شرکت فومن شیمی، برای تولیدات خود پیش از قطعیها بهصورت ۲۴ ساعته کار میکرد؛ اما درنهایت، باوجود هزینه میلیاردی برای خرید موتورهای برق، اکنون تنها ۸ ساعت در روز میتواند کار کند. این تغییر در تولید منجر به بیکاری تعداد زیادی کارگر و پایین آمدن تولید این کارخانه شده است. »
مرغداریهای صنعتی یکی دیگر از صنایع مهم گیلان است. مرتضی تعمیرکار تاسیسات مرغداریهاست. او درباره تاثیر خاموشیها و نبود برق بر روی مرغداریها میگوید: «برق در صنعت مرغداری بسیار مهم است؛ مثلا سیستمهای گرمایشی، هواکشها، حتی برای آبخوریها به برق نیاز است. برای نگهداری مرغها لازم است که دمای سالن را مقدار مشخصی نگه داشت و این کار با سیستمهای گرمایشی و هواکشها انجام میشود. اگر دما کم یا زیاد شود، مرغها دچار خفگی خواهند شد. به خاطر نوسانات زیاد برق در چند ماه اخیر، تابلو برقهای مرغداریهای زیادی در گیلان دچار آتشسوزی شده است و در بعضی موارد آتش به سالنهای مرغداری نیز سرایت پیداکرده است. تکرار آتشسوزیها باعث شده که اکثر مرغداریها به استفاده از موتوربرق روی بیاورند تا از مشکلات ناخواسته جلوگیری شود.»
پیشازاین دوره چندماهه مرغداریها تنها در صورت نیاز مبرم از موتوربرق استفاده میکردند. چراکه هزینه استفاده از آنها زیاد است. مرتضی در ادامه دربارهٔ روش کار موتوربرقها و تفاوتهایی که نسبت به گذشته شکلگرفته، میگوید: «اکثر موتوربرقها دیزلی یا گازوییلی هستند که گازوییل هم سهمیهبندی شده و امروز سه نرخ مختلف دارد. گازوئیل سهمیهای لیتری ۳۰۰ تومان، نیمه آزاد ۱۵۰۰۰ هزار تومان و قیمت آزاد آن ۳۰ هزار تومان است. پیشازاین، هر مرغداری در دورهای بهعنوانمثال یکساله، شاید نیاز به ۱۰۰۰ لیتر گازوییل داشت؛ اما حالا با توجه به اینکه لازم تمام مدت از موتوربرق استفاده شود، نیاز به گازوییل چندین برابر شده که از میزان سهمیه در نظر گرفتهشده برای مرغداریها بیشتر است. درنهایت این اجبار استفاده از گازوییل بهجای برق بهزودی بر روی قیمت مرغ تاثیر خواهد گذاشت و پیشبینی این است که قیمتها در بازار به شکل نگرانکنندهای بالا خواهد رفت.»
به گفته مرتضی این تغییرات تنها محدود به کارخانهها نیست و استقبال از موتوربرق برای خانههای مسکونی نیز افزایش پیداکرده است. چراکه اکثر آپارتمانها با توجه به کمبود آب نیاز به پمپ دارند و با قطع شدن برق، آب نیز قطع خواهد شد.
مشاغل خرد هم ضرر میکنند
قطعی مکرر برق در مشاغل کوچک و شخصی نیز اختلال ایجاد کرده است. رضا ۳۰ سال است که خیاطی میکند و مغازه کوچکی در بازار رشت دارد. او هرروز قبل از شروع کار کانال تلگرامی شهر را نگاه میکند تا جدول خاموشی را ببیند و با توجه به آن برای روزش برنامهریزی کند.
رضا دربارهٔ تاثیر قطعی برق بر شغل خود میگوید: «زمانش متفاوت است. گاهی ۹ تا ۱۱ صبح، گاهی ۱ تا ۳ بعدازظهر، گاهی هم غروبها ۷ تا ۹ شب. برق نباشد چرخ من هم روشن نمیشود و کارها میماند. زمان تحویل لباسها به مشتری بیشتر شده. گاهی مجبورم شبها بمانم که لباسشان را برسانم… سخت است دیگر. توی گرما باید بنشینی در یک دهنه مغازه، منتظر برق.»
اینها بخشی کوچک از تغییرات در زندگی و کسبوکار مردم است. آنچه مسلم است، اینکه نبود برق شبیه به اژدهایی از جنس تاریکی، تکهتکه زندگی معمولی و اقتصاد را خواهد خورد. خاموشی که سلسهوار به بخشهای مختلف را درگیر خود خواهد کرد؛ اما سوالی که برای همه مطرح است، این است که حقیقتا این روند خاموشی چگونه و تا چه وقت میتواند ادامه پیدا کند؟ چگونه میخواهند ورشکستگی کارخانهها، افزایش قیمتها، تاثیر زیستمحیطی و بسیاری از جنبههای ناگفته خاموشی را کنترل کنند؟ این سوالی است بیجواب که میتوان گفت این روزها در ذهن هر ایرانی میچرخد.
به کانال تلگرام سایت ملیون ایران بپیوندید