بیانیهی دفتر حقوق بشر سازمان ملل متحد که در پی اقدامات اخیر ایالات متحده در ونزوئلا صادر شده، حاوی هشداری بنیادین درباره «ناامنتر شدن جهان» است. از منظر این نهاد عالیرتبه، مداخلات یکجانبه و فراتر از چارچوبهای پذیرفتهشدهی بینالمللی، نه تنها به حل بحرانهای داخلی کشورها کمک نمیکند، بلکه با تضعیف حاکمیت قانون در سطح جهانی، بستری برای تشدید تنشها و بیثباتیهای زنجیرهای فراهم میآورد.
این بیانیه تأکید میکند که وقتی قدرتهای بزرگ به جای بهرهگیری از مکانیسمهای دیپلماتیک و چندجانبه، به اقدامات قهری روی میآورند، عملاً اعتبار نهادهای داوری بینالمللی را مخدوش کرده و راه را برای نقض گستردهتر حقوق بشر تحت لوای ضرورتهای سیاسی هموار میکنند. از دیدگاه سازمان ملل، وضعیت کنونی ونزوئلا دیگر تنها یک بحران منطقهای نیست، بلکه به نمادی از یک «هرجومرج نوین» بدل شده که در آن اصول اولیه امنیت جمعی نادیده گرفته شده است.
تحلیلگران بینالمللی با واکاوی این موضعگیری معتقدند که هشدار سازمان ملل، واکنشی به تغییر پارادایم در روابط قدرت است که در آن «زور» بر «قانون» پیشی گرفته است. اقدامات آمریکا در ونزوئلا از دیدگاه این دفتر، ریسکِ تقابلهای نظامی و اقتصادی غیرقابل پیشبینی را افزایش داده که دود آن بیش از هر چیز به چشم غیرنظامیان و طبقات آسیبپذیر میرود. سازمان ملل با ابراز نگرانی از بدعتگذاریهای خطرناک در روابط بینالملل، خاطرنشان میکند که چنین رویکردهایی میتواند منجر به فروپاشی معاهدات امنیتی شود و جهانی را ترسیم کند که در آن هیچ کشوری از مداخلات فراسرزمینی در امان نخواهد بود. این ناامنی، نه فقط در ابعاد نظامی، بلکه در لایههای حقوقی و انسانی نیز خود را نشان میدهد و باعث میشود که صلح پایدار به هدفی دورتر از همیشه تبدیل شود.
در فرجام این بیانیه، دفتر حقوق بشر بر ضرورت بازگشت به گفتگوهای فراگیر و رعایت حقوق بنیادین ملتها در تعیین سرنوشت خود تأکید ورزیده است. سازمان ملل بر این باور است که امنیت جهانی زمانی تأمین میشود که توازن میان قدرت و مسئولیت حفظ گردد و هرگونه اقدام برای تغییر در ساختارهای سیاسی کشورها، صرفاً از مجرای اراده عمومی و تحت نظارتهای بیطرفانه بینالمللی صورت گیرد. هشدار صریح درباره «ناامنتر شدن جهان»، فراخوانی است به جامعه جهانی برای بازنگری در ابزارهای مداخلهگرانه و جلوگیری از تبدیل شدنِ ونزوئلا به الگویی برای بیثباتسازیهای آتی در سایر نقاط جهان؛ چرا که استمرار این وضعیت، معنایی جز پایانِ عصرِ امنیتِ دیپلماتیک و آغازِ دورانِ نبرد روایتها و قدرتهای لجامگسیخته نخواهد داشت.
به کانال تلگرام سایت ملیون ایران بپیوندید