خبرنامه گویا – اندیشکده بنیاد دفاع از دموکراسیها – ویرایش و ترجمه خبرنامه گویا
کارزار مشترک آمریکا و اسرائیل رهبر پیشین جمهوری اسلامی، علی خامنهای، را از میان برده و پسر و جانشین او، مجتبی، هنوز در انظار عمومی ظاهر نشده است. با این حال، ساختار نظام همچنان پابرجاست.
جمهوری اسلامی بهگونهای طراحی شده که به یک فرد وابسته نباشد و بر مجموعهای از نهادها استوار است. در شرایط بحران، دو ستون اصلی آن را حفظ میکنند: نیروهای مسلح که جنگ را ادامه میدهند و برای آمریکا و اسرائیل هزینه ایجاد میکنند، و دستگاه سرکوب داخلی که با آنچه تهدید واقعی موجودیتی نظام تلقی میشود یعنی مردم ایران مقابله میکند.
بقای نظام اکنون به چهرههای کلیدی در مجلس، سپاه پاسداران، شورای عالی امنیت ملی، قوه قضاییه و نیروهای انتظامی وابسته است.
۱. محمدباقر قالیباف – رئیس مجلس
قالیباف کارنامهای شامل سرکوب، فساد، سابقه در سپاه و ارتباط با گروههای مسلح فلسطینی دارد، با این حال تحریم نشده و اکنون به نمایندگی از تهران در حال هدایت گفتوگوها با واشنگتن است.
او فعالیت خود را با پیوستن به سپاه آغاز کرد و به فرماندهی نیروی هوایی سپاه رسید. در اعتراضات دانشجویی ۱۳۷۸، سرکوب خشونتآمیز را مدیریت کرد؛ در آن اعتراضات نیروهای امنیتی دانشجویان را از پشتبام خوابگاهها به پایین انداختند. او بعدها گفت: «من از کسانی بودم که در سطح خیابان ضربوشتم انجام میدادم و به آن افتخار میکنم.» سپس ریاست پلیس کشور را بر عهده گرفت.
در دوره شهرداری تهران در میانه دهه ۱۳۸۰، چندین پرونده فساد در ارتباط با او از جمله انتقال اموال شهرداری به شرکتهای وابسته به سپاه و اختلاس در پروژههای عمرانی مطرح شد.
بهعنوان رئیس مجلس، او در سال ۲۰۲۴ در دیدار با مقامهای حماس و جهاد اسلامی از آنها حمایت کرد و اخیراً نیز با هرگونه مصالحه با واشنگتن مخالفت کرده و گفته است: «ما قطعاً به دنبال آتشبس نیستیم؛ باید در دهان متجاوز بزنیم.»
۲. محمدباقر ذوالقدر – رئیس شورای عالی امنیت ملی
ذوالقدر ریاست نهادی را بر عهده دارد که سیاستهای نظامی، اطلاعاتی و خارجی ایران را هماهنگ میکند و درباره جنگ، امنیت داخلی و برنامه هستهای تصمیمسازی میکند.
او از فرماندهان باسابقه سپاه است و در شکلگیری شبکه نیروهای نیابتی برونمرزی که بعدها به نیروی قدس تبدیل شد نقش داشت. از ۱۹۹۷ تا ۲۰۰۵ نیز جانشین فرمانده کل سپاه بود و عملیات داخلی و خارجی را نظارت میکرد.
او به دلیل فعالیتهای هستهای و نقش در سرکوب، در چندین حوزه قضایی تحریم شده است؛ شورای امنیت سازمان ملل در سال ۲۰۰۷ او را تحت قطعنامه ۱۷۴۷ تحریم کرد و اتحادیه اروپا نیز همان اقدام را انجام داد. بریتانیا در ۲۰۲۳ به دلیل فعالیت هستهای تحریمهای جداگانهای اعمال کرد.
ذوالقدر همچنین در ساختار امنیت داخلی نقش داشته و با بسیج و قوه قضاییه در سرکوب اعتراضات همکاری کرده است. کانادا در ۲۰۲۲ او را به دلیل نقض گسترده حقوق بشر تحریم کرد.
۳. احمد وحیدی – فرمانده سپاه
وحیدی بهعنوان فرمانده اصلی نهاد نظامی-ایدئولوژیک جمهوری اسلامی، علاوه بر هدایت جنگ، در حفظ کنترل داخلی نیز نقش کلیدی دارد.
در دوره وزارت کشور، سرکوب اعتراضات سراسری را مدیریت کرد و آمریکا در سال ۲۰۲۲ او را به دلیل قطع اینترنت و دستور به نیروهای انتظامی برای سرکوب معترضان دوباره تحریم کرد. اتحادیه اروپا نیز تحریم مشابهی اعمال کرد.
واشنگتن پیشتر در سال ۲۰۱۰ به دلیل ارتباط با برنامههای موشکی و هستهای او را تحریم کرده بود. اینترپل نیز برای نقش او در بمبگذاری ۱۹۹۴ بوئنوسآیرس که ۸۵ کشته داشت، اعلان قرمز صادر کرده است. نام او همچنین با حمله ۱۹۸۳ بیروت، حمله برجهای الخبر در ۱۹۹۶ و حمله به سفارت در یمن در ۲۰۰۸ مرتبط دانسته شده است.
۴. غلامحسین محسنی اژهای – رئیس قوه قضاییه
اژهای روحانی است و از ۲۰۲۱ ریاست قوه قضاییه را بر عهده دارد. او پیشتر وزیر اطلاعات و دادستان کل بوده و دستگاه قضایی و امنیتی را در سرکوب مخالفان هماهنگ کرده است.
پس از مرگ علی خامنهای، او در شورای سهنفره رهبری موقت در کنار آیتالله علیرضا اعرافی و مسعود پزشکیان حضور داشت تا زمانی که مجتبی خامنهای جای پدرش را گرفت.
در اعتراضات ۲۰۰۹، در زمان وزارت اطلاعات، آمریکا، بریتانیا و اتحادیه اروپا او را به دلیل بازداشتهای گسترده و شکنجه معترضان تحریم کردند.
از زمان ریاست او بر قوه قضاییه، آمار اعدامها افزایش یافته و او اکنون بر اجرای احکام اعدام معترضان بازداشتشده در موج اعتراضات ژانویه ۲۰۲۶ نظارت دارد.
۵. احمدرضا رادان – فرمانده فراجا
رادان فرمانده باسابقه پلیس و مسئول خط مقدم سرکوب داخلی است. نیروهای تحت فرمان او علاوه بر برخورد خیابانی، وظیفه شناسایی و بازداشت معترضان را بر عهده دارند.
آمریکا در سال ۲۰۱۰ به دلیل نقش او در سرکوب اعتراضات ۲۰۰۹ تحریمهایی اعمال کرد؛ اتحادیه اروپا در ۲۰۱۱ و بریتانیا در ۲۰۲۰ تحریمهای مشابهی را حفظ کردند. کانادا در ۲۰۲۴ و استرالیا در ۲۰۲۶ نیز او را تحریم کردند.
در جریان «جنگ ۱۲روزه» او دستور بازداشت بیش از ۲۱ هزار نفر را صادر کرد و از آغاز درگیری فعلی نیز بیش از ۵۰۰ بازداشت دیگر اعلام شده است. او همچنین به معترضان هشدار داده که نیروهایش «انگشت روی ماشه دارند».
به کانال تلگرام سایت ملیون ایران بپیوندید