سرشت علم(۵۵): زندگی ‌ چیست؟

جمعه, ۷ام تیر, ۱۳۹۸
اندازه قلم متن

دکتر ریموند رخشانی

مقاله و فایل صوتی پنجاه و پنجم

با سلام، من ریموند رخشانی هستم و حوزه کارشناسی من مهندسی‌ سیستم‌ هاست، و تخصص من در بکارگیری اندیشه سیستمی‌ برای انتقال فن آوری و اجرا و پیاده سازی تولید فراورده‌ های نوین می‌‌ باشد.
در این سلسله از مقالات و فایل‌ های صوتی، کوشش می کنم که علم مدرن را (به زبان فارسی) از پایه به دوستانی که علاقمند هستند، در حد توان، ارائه کنم. از اساتید، پژوهشگران و اندیشمندان عزیز، خواهشمندم که لینک‌ ها را به دوستان و بویژه به جوانان دانش پژوه ما (که اغلب دسترسی نظام مند برای آشنایی با علم مدرن – به زبان فارسی – ندارند) ارسال فرمایند.

لینک همه مقالات و فایل‌های صوتی پیشین در پایان مقاله گذاشته شده است.  به تقاضای دوستان و اساتیدی که خواستار لیستی از موضوعات این مقالات علمی و فایل‌ های صوتی شده‌ اند، در پایان مقاله لیست را درج کرده‌ ام تا ملاحظه بفرمایند.

دوستانی هم که در شبکه‌ های اجتماعی حضور دارند، می توانند این مجموعه فایل‌ های صوتی و مقالات “سرشت علم” را از ابتدا از طریق لینک تلگرام زیر با دوستان دیگر شریک شوند. با احترام، ر. رخشانی

(“https://t.me/natureofscience”)

زندگی[۱]‌ چیست؟

تقاضایی بزرگ از شما دوست  عزیز و  اندیشمند محترم (خارج از ایران)

اگر سلسله فایل‌ های صوتی و مقالات علمی “سرشت علم”  برای شما سودمند بوده ا‌ند و هستند، خواهشمندم با شنیدن هر فایل صوتی با ارسال هر مبلغی که برای شما مقدور است) شاید بعنوان شهریه نام نویسی برای کلاس های دروسی علمی به زبان فارسی (به حساب بانکی زیر، مرا یاری دهید.

    PayPal    نام موسسه مالی 

www.paypal.me/rrakhshani    شناسه حساب در موسسه مالی

من به کار و آموزش مدنی (غیر انتفاعی، غیر دولتی و غیر خصوصی) باور دارم و خواهشمندم که شما، اندیشمند محترم و پژوهشگر و کارشناس و استاد و پزشک عزیز خارج از ایران (که بنحوی مستمر این پروژه علمی را در سایت ملیون و در تلگرام و یا در لینکدین دنبال می کنید و لطف کرده، وقت برای شنیدن و خواندن فایل‌ها می‌‌گذارید،) می توانید با ارسال هر مبلغی (برای هر فایل صوتی و مقاله علمی، به آدرس بانکی بالا،) من را برای ادامه این کار سنگین یاری داده تا قادر باشم این فایل‌ها و مقالات را، که تا امروز حاصل بیش از ۲۵ سال کار سیستماتیک و پژوهش علمی من بوده اند، بنحوی نظام مند در اختیار جوانان دانش پژوه ما که چنین امکانی را برای دسترسی به چنین پروژه ای لازم و امروزی و مدرن در ایران ندارند، امکانپذیر نمایم. با پشتیبانی شما، می توانم این کار سنگین و پروژه علمی – پژوهشی را، هرچه دقیق تر و جامع تر،  با دغدغه کاری و نگرانی مالی کمتری ادامه دهم.

پیشاپیش از یاری و یاوری شما اندیشمندان محترم برای پیشبرد پروژه “سرشت علم” صمیمانه سپاسگزارم. همچنین از پشتیبانی مالی دوستان عزیزم آقایان دکتر بهرخ خوشنویس، دکتر منصور رحیمی، دکتر همایون مهمنش، آقای مرتضی رحیمی و آقای سعید مجیدی و همچنین فرد محترمی ناشناس بسیار سپاسگزارممسلما پیشبرد این پروژه، تا امروز، بدون حمایت مالی شما عزیزان برای من میسر نمی بود. با احترام، ر. رخشانی  

پیچیده‌ ترین سیستمِ فیزیکی و شیمیایی‌ شناخته­ شُده بر روی کُره­ ی زَمین[۲] زندگی[۳]‌ است[۴]. همه­ ی اشکالِ زندگی‌ یا هَمه­ ی ارگانیسم‌ های زنده ­ی[۵] بر روی این کره قادرند تا از محیطِ زیستِ خود مواد و انرژی بگیرند[۶] و رشد و تولید مثل کنند[۷].

بهتر است که علمِ زیست­ شناسی‌ را در دو مَرحله[۸]، موردِ مطالعه قرار دهیم[۹].

  • مرحله­ ی نخست، شناختِ قوانینِ بنیادینِ نیروها، ماده­ ها و انرژی است[۱۰].
  • مرحله­ ی دوم، بکارگیریِ آن شناخت در سیستم‌ هایِ طبیعی[۱۱] مثل ارگانیسم‌ های زنده است[۱۲] که باید آن قوانین را رعایت کنند[۱۳].

با وجود هزار‌ها سال مطالعه پیرامونِ زندگی‌ و علیرغم بکارگیریِ روش ‌هایِ علمی‌ و ابزار‌هایِ فنی[۱۴]‌ هنوز تعریفِ کاملا جامعِ قابل ­قبولی در مورد آن وجود ندارد[۱۵]. برخی‌ ویژگی ‌‌ها[۱۶] (مثل حرکت به گفته­ ی ارسطو) در همه­ ی اشکال زندگی‌ وجود ندارند، در حالیکه برخی‌ ویژگی‌‌ های دیگر ارگانیسم‌ های زنده در اجسام بی­ جان هم به چشم می ‌‌خورند[۱۷]. برخی‌ از این ویژگی ‌‌ها که البته هنوز هم کامل نیستند به ترتیب زیر هستند[۱۸].

  • همه ­ی ارگانیسم ‌های زنده، سیستم‌ های پیچیده­ ای شیمیایی هستند که هزاران بخش ‌هایِ درونیِ‌ ملکولی متکی ­برهم دارند[۱۹]. حتی ساده‌ ترین گونه‌ هایِ زندگی‌ بسیار پیچیده­ تر از پیشرفته ‌ترین مصنوعاتِ ساخته­ ی فن ­آوری انسانی‌ هستند[۲۰].
  • همه­ی جانداران متشکل از واحد‌هایی‌ زنده بنامِ سلول هستند که مسئولیتِ سوخت­ و ساز  موجود زنده با آنها است[۲۱].
  • همه­ ی موجوداتِ زنده انرژی را کسب و استفاده می ‌‌کنند[۲۲]. هر ارگانیسمی برای حیات، رشد و تولید مثل نیاز به انرژی دارد[۲۳].
  • تمام ارگانیسم‌ هایِ زنده بر پایه­ ی مکانیسمی ژنتیک تولید مثل می­ کنند[۲۴].
  • همه­ ی موجودات رشد کرده و توسعه[۲۵] می‌‌ یابند[۲۶]. بیشتر آنها در فرآیندِ رشد و توسعه قابلیت تغییرِ شکل و توانایی‌ تطبیق دارند[۲۷].
  • تمام موجوداتِ زنده به تغییراتِ محیطِ زیستِ خود واکنش می ­دهند[۲۸] در حالیکه محیطِ درونی‌ خود را نسبتا ثابت[۲۹] نگه­ می ‌‌دارند[۳۰].

روش ‌های گوناگونی برای مطالعه موجوداتِ زنده وجود دارد[۳۱]. برای نمونه می ‌‌توانیم حتی مورچه­ ای را در ابعاد کوچک­ تر و کوچک­ تر مطالعه کنیم[۳۲].

  • با بکارگیری یک میکروسکوپ می ‌‌توانیم به اندام‌ هایِ آن مورچه­ بنگریم[۳۳].
  • یا می‌‌ توانیم در سطحِ سلولی به چگونگی‌ بوجودآمدنِ یک مورچه از تخم و یا به کارکردِ سلول‌ های مورچه بپردازیم[۳۴].
  • می‌‌ توانیم در سطحِ ملکولی به فعل ­و انفعالاتِ شیمیایی‌ درونِ مورچه توجه کنیم[۳۵].
  • حتی می‌‌ توانیم دستورالعمل‌ های ژنتیکِ[۳۶]  مورچه را که در دی ­ان­ ای (DNA)  آن مورچه ذخیره شده مطالعه کنیم[۳۷].

از سویی دیگر می ‌‌توان آن مورچه را در ابعادِ بزرگ ­تری مطالعه کنیم.

  • آن مورچه واحدی از یک کلنی[۳۸] (لانه ­ی) بزرگ ­تری از مورچه­ هاست و می ‌‌توان کارکردِ کلِ جمعیتِ آن مجموعه را مطالعه کرد[۳۹].
  • یا می ‌‌توان ارتباط متقابل مجموعه ­ای از مورچه‌ ها را با دیگر گونه‌ های زنده­ یِ متکی ­برهم[۴۰] و با محیطِ زیست­ شان در سطحِ سیستمِ زیست­ محیطی[۴۱]‌ مطالعه کرد.
  • حتی در سطحِ زیست ­کره­ ای یعنی بیوسفر ‌[۴۲] می‌‌ توان به زندگیِ‌ مورچه بعنوانِ بخشی از سیستمِ آب­ و هوا و سنگواره‌ ها نگریست[۴۳].

در واقع گوناگونی روش ‌ها در زیست ­شناسی  خود تا حدودی گواهی بر این واقعیت است که این بخش از علم[۴۴] هنوز نسبتا بریده­ بریده و منقطع [۴۵] است[۴۶].

زیست­ شناس‌ ها اغلب به چهار طبقه­ بندیِ نسبتا وسیعِ پرسش‌ های علمی‌ توجه دارند که می ‌‌توان آنها را بترتیب پرسش ‌های پیرامون هستی، پیرامون منشأ، در مورد فرآیندهای طبیعت و سوال‌ های کاربردی یا کاربری تقسیم­ بندی کرد.[۴۷]

پرسش‌ های پیرامون هستی‌ در موردِ شکل­ های متفاوتِ زندگی‌ بوده و هزاران سال سابقه دارند[۴۸].

  • در دوره ‌های قدیم بسیاری از دانشمندانِ جهانگرد، زیست ­شناس هم بودند[۴۹] و برای نمونه در قرون ۱۸ و ۱۹ میلادی بسیاری از آنها کتاب‌ های بسیار زیبایی‌ در مورد گونه‌ های متفاوتِ گیاهی و حیوانی‌ نگاشته­ اند[۵۰].
  • امروزه پژوهش‌ های بسیاری پیرامونِ شکل­ های زندگی‌ در دورافتاده‌ ترین مکان‌ هایِ زمین انجام می‌‌ گیرد[۵۱].
  • دانشمندانِ زیست ­شناس حتی در جستجوی زندگی‌ بر روی کراتِ دیگر هم هستند[۵۲].

پرسش ‌های پیرامون منشأ اغلب بدلیلِ مجموعه ­ای از کند و کاو‌های دینی، فلسفی‌ یا علمی‌ بوده ­اند[۵۳].

  • منشأ زندگی‌ بر رویِ زمین واقعه­ ای بسیار کهن و در عین حال غیرقابلِ ­دسترس بوده­ است[۵۴].
  • جستار و پژوهش برای زندگی‌ در کراتِ دیگر در بسیاری موارد مرتبط با[۵۵]، و برای پاسخگویی به، پرسش ‌های در موردِ منشأ بوده ­است[۵۶].

پرسش‌ های فرآیندی­ از بنیادی ‌ترین مسایل زیست ­شناسی هستند که به پژوهش در موردِ چگونگی‌ عملکردِ[۵۷] ارگانیسم‌ هایِ زنده بازمی­ گردند.

  • برای نمونه بسیاری مطالعاتِ ژنتیک در موردِ عملکردِ ژن‌ ها هستند[۵۸] – یعنی‌ در موردِ دستورالعمل‌ هایِ رمزینه ­ای[۵۹] آنها برای آنزیم‌ ها  (یا زیماها) هستند[۶۰].
  • زیست ­شناسانِ تکاملی[۶۱] تمرکز پژوهش خود را بر روی پاسخ­ گویی چگونگی‌ باردار شدن (یا زایایی)  یک تخمک[۶۲] و چگونگی‌ تبدیل شدن آن به چنین ارگانیسم پیچیده­ ی چندین سلولی گذاشته ­اند[۶۳].
  • در ابعادِ بزرگ ­تر، برخی‌ دیگر از زیست ­شناسان درهم ­کنشِ موجودات گوناگون با محیطِ زیست‌ شان (و تاثیرپذیری ‌شان) را موردِ پژوهش قرار داده ­اند[۶۴].

پرسش ‌های کاربردی انسان ­ها از مهم‌ ترین سوالاتِ زیست ­شناسی‌ هستند[۶۵].

  • برای نمونه پژوهش‌ های پزشکی‌ از بزرگترین حوزه‌ هایِ کاربردی علوم امروزه هستند[۶۶].
  • پژوهش‌ های زیست ­شناختیِ‌ کاربردی در کشاورزی یکی‌ دیگر از حوزه‌ های تحقیقیِ مهمِ امروز است[۶۷].
  • جنبه ‌های مختلفِ مهندسیِ‌ ژنتیک [۶۸]شاخه­ ی کاربردی دیگری از علوم امروز است.

علمِ رده­ بندیِ[۶۹]‌ موجودات با بکارگیری روشی‌ رسمی برحسبِ گونه و جنس و تیره و راسته و رده و نوع و شاخه و غیره، نقشِ مهمی‌ در زیست­ شناسی‌ بازی می‌‌ کند[۷۰].

  • نامگذاری[۷۱] صحیح قانون ­مند و روش ­مند برای ارتباطاتِ علمی‌ ضروری است[۷۲].
  • برای نمونه در اوایل قرن ۱۹ نداشتن سیستمِ صحیحِ نامگذاری مشکلات بسیاری برای معدن ­شناسی‌ ایجاد کرده بود چون مللِ مختلف نام‌ هایی‌ گوناگون بر روی یک ماده ­ی معدنی گذاشته بودند.
  • از آن گذشته، در برخی‌ موارد، نامگذاری برای یک پدیده ­ی نوین پژوهش ‌های چندملتی را تمرکز داده و جهت می ‌‌دهد.
  • برای نمونه رده­ بندی‌ های اولیه شاخه ­ی زیست ­شناسی انواع را به سه قلمرو حاکمیت )دسته یا گروه ( تقسیم کرده بود که بترتیب قلمرو حاکمیتِ جانوران، گیاهان[۷۳] و املاح معدنی  بودند [۷۴].

سیستمِ طبقه­ بندی مدرن ­تر لیناوسی[۷۵] در علم زیست ­شناسی[۷۶]، موجوداتِ زنده را به ۵ قلمرو حاکمیت )دسته یا گروه ( تقسیم کرده است اگرچه خود نیز دستخوش تغییر است.

  • قلمرو حاکمیتِ مونِرا[۷۷] اشاره به ارگانیسم‌ هایی تک­ سلولی دارد که ساختاری داخلی که هسته­ ی ­مرکزی می‌‌ نامیم، ندارند[۷۸]. برخی‌ زیست­ شناسان برآن ­اند که همین طبقه را به دو دسته (از باکتری ­ها) تقسیم کنند[۷۹].
  • قلمرو حاکمیتِ پروتیستا [۸۰] اشاره به ارگانیسم‌ هایی تک ­سلولی دارد که ساختار داخلی‌ هسته­ ی­ مرکزی دارند[۸۱].
  • قارچ‌ ها[۸۲] ارگانیزم‌ هایی چند سلولی هستند که انرژی و خورد و خوراک خود را از موادی که در اطراف‌ شان هستند جذب می‌‌ کنند[۸۳].
  • گیاهان[۸۴] ارگانیسم‌ هایی چند سلولی هستند[۸۵] که انرژی را از طریق فرآیند فتوسنتز (شیدآمایی یا نورساختی) از خورشید[۸۶] جذب می ‌‌کنند[۸۷].
  • جانوران موجوداتی چند سلولی ­اند که انرژی خود و خوراک خود را با خوردن دیگر ارگانیسم‌ ها دریافت می‌‌ کنند[۸۸].
  • در هریک از طبقه­ بندی‌ های بالا، راسته، شاخه، تیره، جنس و گونه بترتیب رده­ بندی‌ های پایین ­ترِ درونیِ‌ قلمرو‌های حاکمیتِ سیستمِ لیناوسی را تشکیل می‌‌ دهند[۸۹].

البته در درون این طبقه ­بندی­ ها شناختِ گونه‌ ها  چندان ساده نبوده­ است و اگر برای نمونه دو موجود زنده بتوانند با یکدیگر آمیزش داشته و تولیدِ مثل کنند، آن دو را از یک گونه می ‌‌پندارند. البته خود این تعریف هم در موردِ موجودات گوناگونی مانندِ ارگانیسم‌ های سنگواره­ ای یا فسیلی[۹۰] کارکرد ندارد[۹۱].

همه نوع زیست[۹۲] در طبقه­ بندی بالا می ‌‌تواند رده­ بندی شود اما ما هنوز تنها قسمتی‌ از موجوداتِ زنده را شناخته ­ایم. با بکارگیریِ روش‌ هایِ علمی‌ و ابزار‌هایِ فنی،‌ در حالِ حاضر بشر چیزی نزدیک به ۱.۸ میلیون گونه را شناسایی کرده­ است[۹۳] و برآوردِ دانشمندان این است که با توجه به ابعادِ ملکولی و اتمیِ‌ گونه­ ها ممکن است قریب به ۵۰ میلیون گونه وجود داشته باشد که نشانگر آن است که ناشناخته‌ ها بسیارند[۹۴].

زندگی چیست؟

دانشمندان بر این باورند که کره­ ی زمینِ جوان از ابتدای شکل­ گیری شرایطِ لازم برای ظهورِ زندگی را در خود داشت.

  • شاید لازم باشد تا تعریفِ بسیار بسیار ساده­ ای از زندگی داشته باشیم: زندگی‌ سیستمِ شیمیایی خودبازساز یا خودبازتولیدی[۹۵] است که توانایی تکامل و بهبود و بهینه­ سازیِ خود را دارد[۹۶]. البته این تعریفی‌ بسیار ساده است اما هر شکلی‌ از زندگی‌ می‌‌ باید قابلیتِ خودبازسازی یا خودبازتولیدی داشته باشد وگرنه زندگی‌ نیست.
  • از آنجا که بخش‌ های سازنده ­ی زندگی‌ همه شیمیایی­ اند زندگی‌ می ‌‌باید سیستمی‌ شیمیایی‌ باشد.
  • و بالاخره اینکه تکامل بمفهومِ انتقالِ دانش و دستورالعمل‌ هایی‌ از یک نسل به نسلِ بعدی است (که البته می‌‌ تواند در خود اشتباه نیز داشته باشد) و نتیجتاً فرم‌ های مختلفِ زندگی‌ از طریقِ ” گزینشی طبیعی” همواره درصددِ بهبود و بهینه­ سازی آن دانش ­ها و دستورالعمل‌ ها هستند.[۹۷]

تعریف ساده­ ی بالا بدین مفهوم است که ملکول‌ ها می ‌‌باید تواناییِ‌ دانش ­اندوزی داشته باشند و بهمین دلیل لازم است که آنها بسیار پیچیده باشند.

  • ملکول‌ های پیچیده اغلب نیاز به درجه ­ی حرارتی معتدل دارند. در سرما، اتم‌ ها آنچنان در حرکت نیستند تا بهم پیوند خورده و ملکولی پیچیده بسازند. در گرما، میزانِ حرکتِ بیش از حدِ اتم‌ ها مدام آنها را در برخورد با یکدیگر قرار داده و پیوند‌های ملکولی را می ‌‌شکند.
  • همچنین ملکول‌ های پیچیده در وضعیتِ مایع بهتر شکل می‌‌ گیرند، زیرا که در آن وضعیت اتم‌ ها با یکدیگر در تماس ­اند اما بشکلی بسیار محکم و ثابت درهم قفل نشده ­اند.
  • مایعِ آب از دو اتمِ از نظر شیمیایی‌ بسیار فعال و بسیار عالی‌ و وافر تشکیل شده است.
  • مسلما وفورِ آب بر روی کره­ ی زمین به ظهور و به شکل­ گیریِ زندگی‌ بسیار یاری داده ­است.

————————-

[۱]

چاپ و انتشار این مقالات و فایل‌ های صوتی بدون ذکر نام نویسنده و مرجع، و هرگونه استفاده برای مقاصد خصوصی و اهداف انتفاعی بدون گرفتن مجوز از نویسنده اکیدا غیر قانونی است 

[۲]

Capra, Fritjof. The Web of Life: A New Scientific Understanding of Living Systems. Anchor, 1997.

[۳]

Maturana, H. R. and Varela, F. Autopoiesis and Cognition: The Realization of the Living. D. Reidel Publishing Company, 1980.

[۴]

Rakhshani, Raymond. Origins of Modernity. Even Development in the Evolution of Science and Technology. South Carolina: CreateSpace, A Division of Amazon Publishing, 2011.

[۵]

living organisms

[۶]

Maturana, Humberto. The Tree of Life: The Biological Roots of Human Understanding. Shambhala, 1992.

[۷]

Cull, Jane. Living Systems: An Introductory Guide to the Theories of Humberto Maturana and Francisco Varela. Createspace Independent Publishing Company, 2013.

[۸]

Capra, Fritjof, and Luisi, Pier Luigi. The Systems View of Life: A Unifying Vision. Cambridge University Press, 2016.

[۹]

Alon, Uri. An Introduction to Systems Biology: Design Principles of Biological Circuits. Chapman and Hall, 2019.

[۱۰]

Fowler, Samantha, and Roush, Rebecca, and Wise, James. Concepts of Biology. OpenStax, 2013.

[۱۱]

Flatt, Thamas, and Heyland, Andreas. Mechanisms of Life History Evolution: The Genetics and Physiology of Life History Traits and Trade-Offs. Oxford University Press, 2011.

[۱۲]

Cull, Jane, and Maturana, Humberto, and Davila, Ximena. The Circularity of Life: An Essential Shift for Sustainability. CreateSpace Independent Publishing Company, 2013.

[۱۳]

Nowicki, Stephen. Biology: The Science of Life. The Teaching Company, The Great Courses, 2004.

[۱۴]

برای دریافت نیاز‌های ابزاری و شناخت ابعاد و مقیاس‌ هایی‌ که بدان‌ ها پرداخته شده، نگاه کنید به:

http://htwins.net

[۱۵]

Tegmark, Max. Life: Being Human in the Age of Artificial Intelligence. Taurus, 2018.

[۱۶]

traits

[۱۷]

Penrose, Sir Roger, and Hameroff, Stuart, and Langer, Ellen, et al. Consciousness and the Universe. Science Publishers, 2017.

[۱۸]

Starr, Cecie, and Taggart, Ralph, and Evert, Christine. Biology: The Unity and Diversity of Life. Cengage Learning, 2015.

[۱۹]

Davies, Nicola. Many: The Diversity of Life on Earth. Candlewick, 2017.

[۲۰]

Dawkins, Richard. Science in the Soul. Selected Writings of a Passionate Rationalist. Transworld Publishers, Penguin, 2018.

[۲۱]

Units of life called cells responsible for metabolism

[۲۲]

Starr, Cecie, and Taggart, Ralph, and Evert, Christine. Biology: The Unity and Diversity of Life. Cengage Learning, 2015.

[۲۳]

Wilson, Edward, O. The Diversity of Life. Harvard University Press, 2010.

[۲۴]

Isik, Fikret, and Holland, James, and Maltecca, Christian. Genetic Data Analysis for Plants and Animal Breeding. Springer, 2017.

[۲۵]

Growth and development

[۲۶]

Barresi, Michael, J. F. and Gilbert, Scott, F. Developmental Biology. Oxford University Press, 2019.

[۲۷]

Dawkins, Richard. The Selfish Gene. Oxford University Press, 2016.

[۲۸]

Hildt, Elisabeth, and Graumann, Sigrid. Genetics in Human Reproduction. Routeledge, 2018.

[۲۹]

Cull, Jane. Living Systems: An Introductory Guide to the Theories of Humberto Maturana and Francisco Varela. Createspace Independent Publishing Company, 2013.

[۳۰]

Snustad, Peter, and Simmons, Michael, J. Principles of Genetics. Wiley, 1999.

[۳۱]

Miller, Tyler, G. and Spoolman, Scott. Environmental Science. Brooks Cole, 2018.

[۳۲]

Alon, Uri. An Introduction to Systems Biology: Design Principles of Biological Circuits. Chapman and Hall, 2019.

[۳۳]

Hoelldobler, Bert, and Wilson, Edward, O. Journey to the Ants: A Story of Scientific Exploration. Harvard University Press, 1994.

[۳۴]

Stewart, Melissa. National Geographic Reader: Ants. National Geographic Books, 2010.

[۳۵]

Nookaew, Intawat. Network Biology. Advances in Biochemical Engineering and Biotechnology. Springer, 2017.

[۳۶]

genetic instructions

[۳۷]

Watson, James, D. and Berry, Andrew, and Davies, Kevin. DNA: The Story of the Genetic Revolution. Knopf, 2017.

[۳۸]

colony

[۳۹]

Hoelldobler, Bert, and Wilson, Edward, O. The Leafcutter Ants: Civilization by Instict. W. W. Norton & Company, 2010.

[۴۰]

interdependent species

[۴۱]

ecosystem

[۴۲]

Biosphere

[۴۳]

Brinkert, Katharina. Energy Conversion in Natural and Artificial Photosynthesis. Springer, 2018.

[۴۴]

Toole, Glenn, and Toole, Susan. Biology in Context for Cambridge International A Level. Oxford University Press, 2017.

[۴۵]

fragmented

[۴۶]

Rakhshani, Raymond. Origins of Modernity. Even Development in the Evolution of Science and Technology. South Carolina: CreateSpace, A Division of Amazon Publishing, 2011.

[۴۷]

Brun, G., McKane, L. and Karp, G. Biology: Exploring Life, 2nd Edition. New York: Wiley, 1993.

[۴۸]

Harari, Yuval Noah. Sapiens: A Brief history of Humankind. Harper Perennial, 2018.

[۴۹]

Watts, Henry. A Dictionary of Chemistry and the Allied Branches of Other  Sciences. Forgotten Books, 2018.

[۵۰]

Bynam, William. A Little History of Science. Yale University Press, 2012.

[۵۱]

Huang, Gavin. Behind Civilisation. Amazon Digital Services LLC, 2017.

[۵۲]

Sagan, Carl, and Druyan, Ann. The Demon-Haunted World: Science as a Candle in the Dark. Ballantine Books, 1997.

[۵۳]

Lane, Nick. The Vital Question: Energy, Evolution, and the Origin of Complex Life. W. W. Norton & Company, 2016.

[۵۴]

Brodie, Bruce. Why Are We Here? The Story of the Origin, Evolution, and Future of Life on Our Planet. iUniverse, 2019.

[۵۵]

Hawking, Stephen, and Redmayne, Eddie. Brief Answers to the Big Questions. Random House Audio, 2018.

[۵۶]

Hawking, Stephen. Brief Answers to the Big Questions. Bantam, 2018.

[۵۷]

function

[۵۸]

Meng, Haiying. Self-Assessment Questions for Clinical Molecular Genetics. Academic Press, 2019.

[۵۹]

Coded instructions for enzymes

[۶۰]

Suzuki, Haruo. How Enzymes Work: From Structure to Function. Jenny Stanford Publishing, 2019.

[۶۱]

developmental biologists

[۶۲]

Barresi, Michael, J. F. and Gilbert, Scott, F. Developmental Biology. Oxford University Press, 2019.

[۶۳]

البته در اینکه چنین پروسه­ ای قوانین شیمی‌ و فیزیک و ترمودینامیک را در روندی آماری احتمالی‌ (statistical probability function) دنبال می ‌‌کند بحثی‌ نیست، مساله به کشف خود روند ضبط و به خود پروسه­ ی انتقال اطلاعات بازمی‌‌ گردد و نه تنها به اینکه قوانین روند آن از چه تبعیت می‌‌ کنند.

[۶۴]

Slack, Jonathan, M. W. Essential Developmental Biology. Wiley- Blackwell, 2012.

[۶۵]

Starr, Cecie, and Evers, Christine, and Starr, Lisa. Biology: Concepts and Applications. Brooks Cole, 2017.

[۶۶]

Wayne, Debbie Parker. Advanced Genetic Genealogy: Techniques and Case Studies. Wayne Research, 2019.

[۶۷]

Anderson, Arden, B. Science in Agriculture: Advanced Methods in Sustainable Farming. Acres USA, 2000.

[۶۸]

genetic engineering

[۶۹]

taxonomy

[۷۰]

Winslow, Russell. Organism and Environment: Inheritance and Subjectivity in the Life Sciences. Lexington Books, 2019.

[۷۱]

nomenclature

[۷۲]

McGowen-Jordan, j. and Simons, A. and Schmid, M. ISCN 2016: An International System for Human Cytogenomic Nomenclature.S. Karger, 2016.

[۷۳]

Ryan, Michael. Philosophy of Marriage, in its Social, Moral and Physical Relations: With the Physiology of Generation in the Vegetable and Animal Kingdom. Palala Press, 2016.

[۷۴]

kingdom of animals, vegetable kingdom and mineral kingdom

[۷۵]

Linnaean System

[۷۶]

Bingley, William. Natural History of Animals. Linnaean System of Arrangement. Amazon Digital Services LLC, 2014.

[۷۷]

monera kingdom

[۷۸]

Abubakar, Bala. Summary on Kingdom: Monera. Amazon Digital Services LLC, 2016.

[۷۹]

Wearing, Judy. Bacteria: Staph, Strep, Clostridium, and Other Bacteria. Crabtree Publishing Company, 2010.

[۸۰]

protista kingdom

[۸۱]

Hamilton, Gina. Kingdom of Life: Protista. Lorenz Educational Press, 2006.

[۸۲]

fungi

[۸۳]

Peterson, Jens, H. The Kingdom of Fungi. Princeton University Press, 2013.

[۸۴]

Plants and the photosynthesis process

[۸۵]

Duppa, Richard. The Classes and orders of the Linnaean System of Botany, Illustrated by Select Specimens. Palala Press, 2015.

[۸۶]

Stuppy, Wolfgang, and Kessler, Rob, and Harley, Madeleine. Wonders of the Plant Kingdom: A Microcosm Revealed. University of Chicago Press, 2015.

[۸۷]

Blankenship, Robert, E. Molecular Mechanisms of Photosynthesis. Wiley- Blackwell, 2014.

[۸۸]

Fordyce Mavor, William. Natural History Founded on the Linnaean arrangement of Animals. HardPress, 2018.

[۸۹]

Healey, William. The Linnaean System of Conchology: Describing the Orders, Genera, and Species. Palala Press, 2016.

[۹۰]

fossil organisms

[۹۱]

Ignotofsky, Rachel. The Wondrous Workings of Planet Earth: Understanding Our World and its Ecosystems. The Speed Press, 2018.

[۹۲]

Wilson, E.O. The Diversity of Life. New York: Norton, 1992.

[۹۳]

Darwin, Charles. On the Origin of Species. Independently Published, 2019.

[۹۴]

Rosenzweig, Michael, L. Species Diversity in Space and Time. Cambridge University Press, 1995.

[۹۵]

self-reproducing chemical system with an ability to evolve and improve

[۹۶]

Cull, Jane. Living Systems: An Introductory Guide to the Theories of Humberto Maturana and Francisco Varela. Createspace Independent Publishing Company, 2013.

[۹۷]

Lane, N. Power, Sex, and Suicide: Mitochondria and the Meaning of Life. New York: Oxford University Press, 2005.

—————————–

«ماه[۱]»

ر. رخشانی

پسرکِ گوژپشت

از تمومیِ آدم­ هایِ دنیا

راست ­تر می ­ایسته،

با اینکه کوهی رو به دوش می­ کشه.

آهای پسرک:

« دونه­ هایِ برف چرا

مِثِ پَرها

پرواز می ­کنن؟

این  بَرف از کجا میآد؟»

« -باهاس خوب نیگا کنی آقا[۱].

همیشه رو ماه برف نشسته،

واسه همینم سرد و سفیده.

شب­ ها که میان،

ماه

آب ­رو از دریا می ­گیره

(از اونجا که طوفان لونه­ کرده)

می ­بَره بالا.

وَسطایِ راه،

نوکِ کوه­ ها

دونه ­هایِ بَرف ­رو جَذب می ­کنن،

اما تنها به اندازه­ یِ­ نمَکِ اشک ­هامون .

ما

اما رو زمین،

سوار یا پیاده،

باهاس راه ­مونو ادامه بدیم

تا به نوکِ کوه­ ها برسیم،

بالایِ ابرها،

همون ­جا که برف ­ها رو پیدا می­ کنیم

که تنها شب­ ها

از اون بالاها

مِثِ پَر می ­باره،

و تمومِ زمین

به سَبُکیِ پَر و

به سفیدیِ برف می­شه،

حتی بَبرها و عقاب­ هام سفید می ­شن

خرگوش­ هام لباسِ سفید می­ پوشن

همه­ ی­ حیوون ­ها سفید می­شن،

و وقتی رو بَرف­ ها راه میری

قَدَم­ هات سَبُکن

و دونه­ هایِ برف

مِثِ پَرها

پرواز می­ کنن.»

[۱]

با اقتباس از بخشی از فیلم زیبای مار کبرای سبز، ساخته ورنر هرتزگ آلمانی  Cobra Verde by Werner Herzog


ر. رخشانی 

موضوعات علمی مقالات و فایل ‌های صوتی “سرشت علم[۱]” 

  1. سرشتِ علم                                
  2. روشِ علمی‌ چیست؟                                
  3. مبحثِ نظم در گیتی[۲]                                
  4. علم مکانیک زمینی‌ و اجسام آسمانی
  5. قوانین حرکتِ نیوتن                                
  6. گرانش یا جاذبه­ ی جهانشمول                                
  7. سرشتِ انرژی                                
  8. قانون نخستِ ترمودینامیک                                
  9. قانونِ دوم ترمودینامیک                                
  10. آنتروپی یا هرزِش
  11. مغناطیس و برقِ ساکن
  12. برق

بخش دوم

  1. الکترومغناطیس                                
  2. طیفِ الکترومغناطیسی‌  – بخش یک
  3. طیفِ الکترومغناطیسی‌  – بخش دو                                
  4. نظریه­ ی نسبیت اینشتن                                           
  5. نظریه­ ی اتم ­ها                                
  6. اتمِ بوهر[۳]                                
  7. نمونه­ ی کاربردی – دنیا به نحوی بنیادین از چه ساخته شده؟
  8. دنیایِ کوآنتومی                                
  9. نمونه­ ی کاربردی – انرژی در دنیای اتم­ ها
  10. جدول تناوبی عناصر
  11. بهم ­پیوستگی یا پیوندِ شیمیایی
  12. نقش کربن در شیمی‌
  13. وضعیت‌ هایِ ماده و تغییرِ فازها
  14. تغییرِ فازها (وضعیت‌ ها) و واکنش ‌های شیمیایی‌ مواد

بخش سوم

  1. خواص ویژه­ ی ماده­ ها                                
  2. نیمه ­رسانا‌ها و فنونِ میکروالکترونیکِ مدرن           
  3. ایزوتوپ ‌ها و رادیوآکتیویته                                           
  4. نمونه­ ی کاربردی – رادیوآکتیویته بمثابه ساعتِ طبیعت‌
  5. جنبه­ ی اجرایی – روش‌ هایِ تخریب ­نکننده عمرسنجی[۴]
  6. نمونه­ ی کاربردی – تاریخِ تغذیه ­یِ انسان
  7. نمونه­ ی کاربردی – تاریخِ کشاورزی
  8. واکنش ‌های هسته ­ایِ درهم­ گدازی و ازهم ­شکافتی[۵]
  9. نمونه­ ی کاربردی – تاریخ ­گذاری یا عمرسنجی کربنی

بخش چهارم

  1. نجومِ مدرن                                
  2. چرخه ­یِ زندگیِ‌ ستارگان                                
  3. کشفِ کهکشان­ ها                                
  4. نظریه­ یِ “بیگ ­بنگیا مِهبانگ                                
  5. ساختِ شگفت انگیز نهایی‌ ماده                                
  6. فرضیه­ یِ نجومیِ سحابی یا میغ ­وارگی[۶]
  7. منظومه­ یِ خورشیدی                                
  8. نمونه­ ی کاربردی – شکل ­گیریِ منظومه ­یِ خورشیدی
  9. کُره­ یِ زمین                                
  10. نمونه­ ی کاربردی – قدمت منظومه ­ی خورشیدی
  11. نمونه­ ی کاربردی – ارزیابیِ زندگی‌ ستارگانِ بزرگ

بخش پنجم

  1. پویایی و پُردگرگونیِ زمین                                
  2. نمونه ­ی کاربردی – انقلابِ فرضیه ­ی “تکتونیک صفحه ­ای”
  3. آتشفشان، زلزله، و حرکتِ صفحاتِ زمین
  4. نمونه­ ی کاربردی – حلقه‌ هایِ درختان
  5. چرخه‌ های زمین – چرخه‌ ی آب                                
  6. نمونه­ ی کاربردی – مرکزِ یخ ‌هایِ قطبی
  7. چرخه­ ی جوّ یا آتمسفر                                
  8. نمونه­ ی کاربردی – رسوباتِ اقیانوس‌ ها
  9. جنبه ­ی اجرایی – تاریخِ جوّ یا آتمسفرِ زمین
  10. چرخه ­ی سنگواره ‌ها
  11. جنبه­ ی اجرایی – مرگِ دایناسورها

بخش ششم

  1. زندگی‌ چیست؟                                
  2. نمونه­ ی کاربردی – پایه­ ی اتمی‌ حس­ های پنج­ گانه
  3. رویکرد‌های گوناگونِ زیست                                
  4. جنبه ­ی اجرایی – پختِ کربن در گیتی
  5. بخش‌ هایِ ملکولی سازنده ­ی زندگی‌
  6. نمونه ­ی کاربردی – منشأ و تاریخِ اولیه­ ی زندگی‌
  7. پروتئین­ ها                                
  8. سلول‌ ها – بمثابه کارخانجاتِ تولید موادِ شیمیایی‌ زندگی
  9. گرگور مندل – بنیان ­گذارِ علم ژنتیک
  10. کشف “دی اِن اِی[۷]
  11. کد (یا رمزینه ­ی) ژنتیک
  12. شناختِ کد (یا رمزینه ­ی) ژنتیک
  13. مهندسیِ‌ ژنتیک
  14. سرطان و دیگر بیماری ‌های ژنتیک

بخش هفتم

  1. فرآیندِ فرگشت یا تکاملِ شیمیایی‌ زندگی‌
  2. فرآیندِ فرگشت یا تکاملِ زیست­ شناختیِ‌ زندگی‌
  3. واقعیتِ تکامل در سند‌هایِ سنگواره ­ای
  4. چارلز داروین و نظریه­ی “گزینشِ طبیعی
  5. جنبه­ ی اجرایی – اینشتن فضا و زمان، فضا‌زمان می ­شود
  6. نمونه­ ی کاربردی – ناپدیدی ماده و فراتر از سرعتِ نور
  7. سیستم‌ هایِ زیست­ بومی و قانونِ پیآمد‌هایِ ناخواسته
  8. سوراخِ اوزون، بارانِ اسیدی و تاثیرِ گلخانه­ ای
  9. جنبه­ ی اجرایی – ابزار‌ها و محدودیت‌ های بینشی
  10. علم: این سرزمینِ بی ­پایان
  11. نمونه­ ی کاربردی – از هرآنچه آغاز شد

بخش هشتم

  1. معرفی نیازهای شش گانه توسعه پایدار و همگون[۸]
  2. پاسخگویی به یکی از نیاز‌های توسعه درمطالعه تطبیقی نظام‌ های آموزشی مدرن[۹]

————————————-

[۱]

https://www.linkedin.com/in/raymond-rakhshani-16628a5/detail/recent-activity/shares/

[۲]

Universe

[۳]

Bohr atom

[۴]

Non-destructive dating

[۵]

Nuclear fusion and nuclear fission reactions

[۶]

Nebular hypothesis

[۷]

DNA

[۸]

Requirements for a Sustainable and Even Development

[۹]

Comparative studies of Modern Educational Systems

————————————

بخش ۵۴ این نوشته


به کانال تلگرام سایت ملیون ایران بپیوندید

هنوز نظری اضافه نشده است. شما اولین نظر را بدهید.