نویسنده: سارا خطیب، شهروندخبرنگار
اصفهانیها میگویند آب زایندهرود ما نباید به استانهای دیگر برود و یزدیها میگویند درحالیکه ما آب آشامیدنی نداریم اصفهانیها نباید محصولاتی را که آب فراوان میبرد، زیر کشت ببرند. بحران آب در اولین روزهای سال ۱۴۰۴ شهروندان یزدی و اصفهانی را رودرروی هم قرارداد. کاربران شبکههای مجازی از دو شهر یزد و اصفهان روبروی هم قرار گرفتند و به هم تاختند. اصفهانیها لولههای انتقال آب به یزد را شکستند و یزدیها برای گرفتن آب از تانکر با دبههای پلاستیکی توی صف ایستادند.
حالا مسوولان برای جلوگیری از اعتراض بیشتر، آب را به زایندهرود جاری کردهاند و لولههای انتقال آب یزد را که موجب تعطیلی شهر یزد شده بود، بهسرعت تعمیر کردهاند و گفتهاند تا فردا ۱۷ فروردین ۱۴۰۴ مشکل لولهها بهطور کامل تعمیر و مشکل قطعی آب یزد حل میشود.
شهروندان یزدی و اصفهانی چه میگویند؟ مقصر رویارویی آنها چه کسانی هستند؟
*********
شنبه ۱۶ فروردین ۱۴۰۴ برای خاموش کردن اعتراضات مکرر کشاورزان اصفهانی آب زایندهرود را بهصورت موقت برای آبیاری زمینهای کشاورزی باز کردند. سرریز شدن آب به زایندهرود مردم اصفهان را کنار رود محبوبشان کشاند و آنها شعار «زایندهرود دایم، حق مسلم ماست» و «زندهرود، زندهرود» سر دادند.
مهدی از اهالی اصفهان میگوید: «باورتان نمیشود اما خشکی زایندهرود ما اصفهانیها را افسرده میکند. ما زندهرود را زنده میخواهیم اما آب زندهرود را به استانها دیگر میفرستند. زندهرود ما میمیرد و کشاورزها بدبخت میشوند. کشاورزان اصفهانی بیش از یک دهه است که به وضعیت بیآبی اعتراض دارند، زمینهایشان خشکشده اما گوش کسی بدهکار نیست در عوض آب را میدهند به یزد که خیار گلخانهای بکارند و شهرکهای صنعتیشان بچرخد.»
سمیرا شهروند یزدی اما روایت دیگری دارد: «کشاورزان اصفهانی محصولاتی میکارند که نیازمند آب زیاد است اما در یزد ما آب آشامیدنی هم نداریم. این اولین بار نیست که خط لوله انتقال آب را شکستهاند. بارها این کار را کردهاند و آب خانههای ما قطعشده ما باید برای یک قطره آب توی صف بایستیم و با دبه آب بگیریم تا آنها محصولات پرآب داشته باشد.»
۲۹ مهر سال ۱۳۹۷ محمود زمانی قمی، استاندار وقت یزد از ۲۲ بار خرابکاری در خط لوله انتقال آب به یزد انتقاد کرده بود و از مقامهای اصفهان خواسته بود دراینباره به وظایف خود عمل کنند.
کشاورزان اصفهانی حرف دیگری میزنند. محمود، کشاورز اصفهانی که در اعتراضها حضور فعال داشته میگوید: «زمینهایمان بایر شده، شغل دیگری هم نداریم. برای کشاورزی که زمین دارد آب همهچیز است. آب زایندهرود اول باید به زمینهای ما برسد. وقتی زمینهای ما تشنه است، وقتی دامها از بی علوفگی تلف میشوند چه کنیم. ما همه نوع اعتراض کردیم اما جواب نگرفتیم، سرکوب هم شدیم. همین چند سال پیش روی سطح زایندهرود خشک چادر زدیم، چه شد؟ چند روز آب را باز میکنند و تمام. آبی که باید به زمینهای ما برسد به صنعت یزد میرسد. یزد پر از صنایع آب بر است مثل آهن و فولاد و کاشی و سرامیک. آب زایندهرود اول باید زمینهای ما را آباد کند بعد صنایع یزد را.»
حسین که در شرکت صنعتی آهن و فولاد غدیر کار میکند، میگوید: «مردم یزد آب خوردن ندارند. بسیاری از صنایع به خاطر کمآبی خوابیده. حتی استخرهای ورزشی یزد هم تعطیل است. اگر زایندهرود فقط برای اصفهانیهاست، پس سنگآهن یزد هم فقط باید برای یزدیها باشد و نفت هم فقط برای خوزستانیها. استدلال اصفهانیها عجیب است.»
او میگوید در فضای مجازی موضوع رویارویی شهروندان یزد و اصفهانی سبب افغان ستیزی هم شده است: «برخی نوشتهاند افغانستانیهای ساکن یزد اگر به کشورشان برگردند مشکل آب یزد حل میشود واقعا این صحبتها و فحاشیهای مردم به یکدیگر خیلی دردناک است چون مقصر نه مردم اصفهان هستند و نه مردم یزد.»
شقایق جامعهشناس و استاد دانشگاه ساکن تهران هم حرف حسین را تأیید میکند و میگوید: «مقابله شهروندان با یکدیگر معمولاً در حکومتهایی اتفاق میافتد که اصول حکمرانی خوب مثل حاکمیت قانون، شفافیت، مسوولیت پذیری، پاسخگویی، عدالت و اثربخشی و کارایی وجود ندارد. در این حکومت، شهروندان مقابل یکدیگر قرار میگیرند درحالیکه همه آنها محق هستند. مثلاً در موضوع آب اصفهان و یزد دولت باید با ایجاد اشتغال مناسب مناطق کویری، کارهای کشاورزی را کم میکرد؛ و کارشناسان باید برای صنایع فکر دیگری میکردند. حاکمیت باید از قبل برای مقابله با تنش بیآبی کاری میکرد که مردم به جان یکدیگر نیفتند و علیه یکدیگر نفرت پراکنی نکنند.»
منصور سهرابی، متخصص بومشناسی و محیطزیست در شبکه ایکس نوشته که دو استان اصفهان و یزد، سالانه به ترتیب حدود ۶ میلیارد مترمکعب و ۱ میلیارد مترمکعب آب برای مصارف کشاورزی مصرف میکنند؛ یعنی درمجموع ۸ درصد از کل آب مصرفی بخش کشاورزی کشور که این سطح برداشت آب در منطقهای با اقلیم کویری، از دیدگاه علمی و مدیریت پایدار منابع آب غیرمنطقی و ناپایدار تلقی میشود.
شقایق جامعهشناس ساکن تهران تاکید میکند که شهروندان اصفهانی و یزدی بهجای موضعگیری علیه یکدیگر باید علیه حکومتی که موجب آزار آنها شده، موضع بگیرند.
به کانال تلگرام سایت ملیون ایران بپیوندید