ایران در آستانهٔ یکی از بحرانی‌ترین دوران‌های زیست‌محیطی تاریخ خود قرار دارد. خشک‌شدن تالاب‌ها و دریاچه‌ها، فرونشست زمین، کاهش شدید منابع آبی و از بین رفتن بخش بزرگی از اراضی حاصلخیز و جنگل‌ها، چهره‌ای ویران‌شده از کشاورزی و زیست‌بوم برجای گذاشته است. افزون بر این، فقر و سوءتغذیه در میان اقشار وسیع جامعه گسترش یافته و دسترسی به پروتئین حیوانی باکیفیت برای میلیون‌ها نفر تبدیل به رؤیا شده است. تصمیم‌گیران ایران آینده ناچار خواهند بود راهکارهایی فوری، نوآورانه و پایدار برای امنیت غذایی کشور بیابند. یکی از این راهکارها، توسعهٔ فناوری گوشت سلولی است : فرآورده‌ای نوین که می‌تواند جایگزین بخشی از گوشت سنتی شود و هم‌زمان به چالش‌های آب، خاک، سلامت و تغذیه پاسخ دهد.

مزایای زیست‌ محیطی

پرورش دام صنعتی برای تولید یک کیلوگرم گوشت گاو به ‌طور متوسط بیش از ۱۵ هزار لیتر آب نیاز دارد. ایران که سرانهٔ منابع آبی‌اش به کمتر از یک‌سوم میانگین جهانی کاهش یافته، دیگر توان ادامهٔ چنین الگویی را ندارد. گوشت سلولی با نیاز بسیار اندک به آب و زمین می‌تواند فشار بر منابع محدود کشور را کاهش دهد.

بر اساس گزارش سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد، دامپروری صنعتی حدود ۱۴٫۵ درصد از کل انتشار گازهای گلخانه‌ای را تولید می‌کند. این سهم از تولید گازهای گلخانه‌ای بیشتر از کل بخش حمل‌ونقل جهانی است. تحقیقات دانشگاه آکسفورد نشان داده‌اند که تولید گوشت سلولی می‌تواند این انتشار را تا ۹۰ درصد کاهش دهد. برای ایران، که با بیابان‌زایی و تغییر اقلیم دست به گریبان است، این امر یک ضرورت حیاتی است.

سازمان جهانی بهداشت گوشت قرمز فرآوری‌شده را در ردهٔ مواد سرطان‌زا قرار داده است. گوشت سلولی به دلیل کنترل دقیق بر ترکیبات، امکان تولید پروتئینی سالم‌تر با کاهش چربی‌های مضر را فراهم می‌کند. این امر می‌تواند هزینه‌های درمانی ناشی از بیماری‌های مرتبط با تغذیه را در ایران به‌شدت کاهش دهد.

در ایران، همانند بسیاری کشورها، بخش عمدهٔ دام‌ها در شرایط نامناسب پرورش می‌یابند. توسعهٔ گوشت سلولی می‌تواند نیاز به این شیوه‌های پرورش را کاهش داده و با آزادسازی زمین و آب، امکان بازسازی مراتع و حفاظت از تنوع زیستی را فراهم کند.

اهمیت اجتماعی و امنیت غذایی

ایران با جمعیتی بیش از ۸۵ میلیون نفر و نرخ بالای فقر، به‌شدت نیازمند دسترسی پایدار به پروتئین باکیفیت است. گوشت سلولی در صورت کاهش هزینه‌ها می‌تواند به یک منبع داخلی و قابل‌اعتماد پروتئین بدل شود، بدون آنکه فشار بیشتری بر منابع طبیعی وارد کند. همچنین این فناوری می‌تواند وابستگی کشور به واردات گوشت را کاهش دهد و امنیت غذایی ملی را تقویت کند.

با این حال، توسعهٔ گوشت سلولی نیازمند سرمایه‌گذاری در پژوهش‌های زیست‌فناوری و همکاری با مراکز علمی جهان است. توسعۀ آن در ایران همچنین نیازمند برنامه‌هایی برای حمایت از دامداران و عشایر است تا گذار به این فناوری به نابودی معیشت آنان منجر نشود.

تصمیم‌گیران ایران آینده با کشوری روبرو خواهند شد که منابع طبیعی‌اش به‌شدت آسیب دیده و امنیت غذایی‌اش شدیداً شکننده شده است. در چنین شرایطی، بی‌توجهی به فناوری‌های نوین مانند گوشت سلولی می‌تواند فرصت تاریخی کشور برای بازسازی زیرساخت‌های غذایی و زیست‌محیطی را از میان ببرد. به همین خاطر باید  یک برنامهٔ ملی پژوهش و توسعهٔ گوشت سلولی در دانشگاه‌ها و مراکز علمی کشور تدوین شود. باید سرمایه‌گذاری مشترک با بخش خصوصی برای تولید آزمایشی و سپس تجاری گوشت سلولی صورت بپذیرد و با برگزاری گفتگوهای عمومی از طریق جراید و رسانه‌های آزاد نگرانی‌های فرهنگی در این زمینه را رفع کرد و با اتخاذ سیاست‌های حمایتی از دامداران کوچک بستر گذار عادلانه به اقتصاد غذایی پایدار را فراهم ساخت.

گوشت سلولی تنها یک فناوری غذایی نیست. فرصتی است برای بازاندیشی در الگوی مصرف، بازسازی محیط زیست، و تضمین آیندهٔ نسل‌های ایران. رهبران آینده کشور اگر به‌جای ایدئولوژی به عقلانیت علمی تکیه کنند، می‌توانند از این فرصت برای نجات ایران بهره بگیرند.