ایران وایر
در هفتههای گذشته، دانشجویان دانشگاههای مختلف از جمله دانشگاه شیراز، بهشتی و تهران، نسبت به وضعیت نابسامان خوابگاه و امکانات رفاهی دست به اعتراض زدند.
چند روز بعد از اعتراضات دانشجویان دانشگاه بهشتی، مرگ خودخواسته «زینب کریمزاده»، دانشجو دوره پسادکتری رشته «پلاسما» در دانشگاه تهران، با سکوت مقامات و روابط عمومی این دانشگاه همراه شد؛ اتفاقی که بار دیگر داغ ناشنیده ماندن صدای مطالبات دانشجویان و بیاهمیت بودن سلامت روان آنها را بر دلهای فعالان دانشجویی تازه کرد.
در آخرین اعتراضات مرتبط با کمبود امکانات رفاهی، شامگاه سهشنبه ۱۱شهریور ۱۴۰۴، شماری از دانشجویان خوابگاهی دانشگاه تهران نسبت به مصوبه جدید هیاترییسه این دانشگاه در میدان اصلی کوی پسران و همچنین در خوابگاه فاطمیه دختران، دست به تجمع زدند.
براساس این مصوبه، تخصیص خوابگاه برای دانشجویان ترم دهم کارشناسی و دکتری و همچنین ترم ششم کارشناسی ارشد، وابسته به تایید کمیسیون موارد خاص، تخلیه خوابگاه و تسویه بدهی است. معنای این عبارات، اخراج صدها دانشجو از خوابگاههاست و برخی دانشجویان واجدشرایط میگویند در صورت اجرای این دستورالعمل، تکمیل دوره تحصیلی برای آنها ناممکن خواهد شد.
در آستانه سال تحصیلی دانشگاهی، وضعیت امکانات رفاهی و دانشجویان در خوابگاهها چگونه است؟
***
نه آب، نه برق، نه گوشی برای شنیدن؛ این وضعیت ماست
پنجشنبه ۶شهریور۱۴۰۴، دانشجویان دانشگاه شیراز به قطع آب و برق اعتراض کردند. در واکنش به این اعتراض، حراست دانشگاه مانع ورود و خروج دانشجویان شد.
این سومین اعتراض دانشجویان دانشگاه شیراز به قطعی مداوم برق و آب در محل اسکان و تشکیل کلاسها بود. پیشاز آن دانشجویان در روزهای سوم و ۴شهریور در ساعات پس از نیمهشب و در خوابگاه دخترانه ارم، تجمع کردند.
یکی از دانشجویان ساکن در خوابگاه ارم شیراز به «ایرانوایر» میگوید: «الان هنوز همه کلاسها تشکیل نشده و تنها بعضی از دانشجویان برخی مقاطع و رشتهها در خوابگاه هستند. من واقعا نمیدانم قرار است چطور موضوع ناترازی انرژی مدیریت شود. توی خانههایمان هم روزی چند ساعت آب و برق نداریم، ولی خوابگاه فضایی که بین چندین نفر مشترک است، در صورت نبود آب و برق میتواند به جهنم تبدیل شود.»
این دانشجو دانشگاه شیراز میگوید: «من رشتهام ادبیات فارسی است. برق نباشد کلاس را میشود پیش برد. در رشتههای فنی و آزمایشگاهی یا پزشکی، بدون برق و آب اصلا کار پیش نمیرود. هرچقدر هم شعار دادیم دانشجو داد بزن، حقتو فریاد بزن، هیچکس نیامد بپرسد دردتان چیست.»
درد فقط آب و برق نیست، امنیت نداریم
همزمان با دانشجویان دانشگاه شیراز، شماری از دانشجویان ساکن خوابگاههای قائممقام و بلوار کشاورز شهید بهشتی تهران نیز از وضعیت نابسامان خوابگاههای خود اعتراض کردند.
دانشجویان ساکن در این دو خوابگاه میگویند بهرغم اینکه دانشگاه موظف است برای دوران برگزاری امتحانات تابستان وضعیت خوابگاهها را سروسامان بدهد، اما هیچچیز برای حضور و اسکان آنها آماده نبوده است.
یکی از فعالان سابق دانشجویی دانشگاه بهشتی در گفتوگو با ایرانوایر تایید میکند وضعیت امکانات رفاهی در این دانشگاه که یکی از بهترین دانشگاههای ایران است، سالهاست به امان خدا رها شده است: «برای مسوولان بهشتی هیچ اهمیتی ندارد دانشجو در چه شرایطی زندگی میکند. خوابگاههای قائم مقام و بلوار کشاورز همیشه محل جولان سوسک و انواع حشرات بود. حالا گرمای طاقتفرسا دیگر مشکل مستهلک و خراب بودن کولرها نیست، کلا برق نداریم. در همه طبقات هم آب یا کاملا قطع است، یا مثل قطره چکان کمفشار میآید. زمستان احتمالا وسایل گرمایشی هم نخواهیم داشت و دانشجویان هیچ پاسخی هم نخواهند گرفت، همانطور که در سالها و ادوار گذشته ما پاسخی نگرفتیم.»
رسیدگی فوری و عملی به این مشکلات و تامین امکانات اولیه رفاهی مانند آب پایدار، سرمایش مناسب و بهداشت محیط ، از حداقلیترین امکاناتی است که وزارت علوم باید آن را تامین کند.
دانشجویان معترض دانشگاه بهشتی روز ۵شهریور۱۴۰۴، در بیانیهای اعلام کردند در صورت تداوم این وضعیت و بیتوجهی به مطالبات آنها در امور رفاهی و معیشتی، موضوع را از طریق مراجع قانونی و رسانهها پیگیری خواهند کرد. آنها همچنین اعلام کردند که در صورت عدم تغییر شرایط، ساعت ۱۲ ظهر روز دوشنبه ۱۰شهریور۱۴۰۴، مقابل سلف مرکزی دانشگاه تجمع اعتراضی برگزار خواهند کرد.
ساعاتی پس از انتشار این بیانیه، منابع دانشجویی اعلام کردند دانشجو جوانی به نام «زینب کریمزاده»، دانشجو مجردی که برخلاف قوانین در خوابگاه متاهلی دانشپژوهان اسکان داده شده بود، از طبقه هشتم این خوابگاه خود را به پایین پرت کرده و به زندگی خود پایان داده است.
رسانههای ایران نوشتهاند انگیزه این دانشجو از این اقدام، مشکلات «شخصی و عاطفی» بوده، اما برخی گزارشهای منابع غیررسمی حاکی از آن است که مشکلات رفاهی و آموزشی در تشدید بحران روحی او نقش داشته است.
به نوشته «خبرنامه امیرکبیر»، این فاجعه ساعاتی پس از حضور «حسین سیمایی صراف»، وزیر علوم در خوابگاه دختران دانشگاه شهید بهشتی رخ داده است. گفته شده در جریان این بازدید، میان وزیر علوم و «محمودرضا آقامیری»، رییس فعلی دانشگاه بهشتی بر سر کمبود امکانات رفاهی، درگیری لفظی رخ داده است.
خبرنامه امیرکبیر اما به نقل از شماری از دانشجویان و اساتید دانشگاه بهشتی گزارش داده است که سه واحد از طبقه یازدهم «سرای دانشپژوهان» که محل اسکان دانشجویان متاهل دانشگاه بهشتی است، برای مدتی طولانی در اختیار ریاست دانشگاه، از چهرههای شناختهشده در حوزه انرژی هستهای در «سازمان سپند» و محافظان او بوده است.
خبرگزاریهای نزدیک به حکومت نیز تایید کردهاند بعد از مرگ این دانشجو، محمود آقامیری و محافظانش حتی پیش از نیروهای امدادی به محل حادثه رسیدند.
برخی دانشجویان بر این باورند که رییس دانشگاه از فضای خوابگاهی بهعنوان پناهگاه و از دانشجویان، بهعنوان سپر انسانی استفاده میکنند.
فعال سابق دانشجویی که از دانشگاه بهشتی فارغالتحصیل شده است، به ایرانوایر میگوید: «امنیت روانی و جسمی دانشجوها هیچوقت در دانشگاه بهشتی اولویت مقامات نبوده است. آنها همیشه مطالبهها و سوالهای دانشجو را در هر زمینهای بیپاسخ گذاشتهاند. دانشجوها الان حق دارند بدانند چه اتفاقی برای این دانشجو افتاده است. بر چه اساسی فضای خوابگاه را به محلی برای پناه بردن چهرههای هستهای تبدیل کردند.»
محمودرضا آقامیری نزدیک به سه سال است که رییس دانشگاه شهید بهشتی است. در این مدت، بسیاری از دانشجویان این دانشگاه نسبت به بیپاسخ ماندن مطالبات صنفی خود از مقامات دانشگاه اعتراض و از وضعیت کلی دانشگاه در زمینههای مختلف، اعلام نارضایتی کردهاند.
شورای صنفی این دانشگاه از سال ۱۳۸۸ ملغی شده و تلاشهای فعالان دانشجویی برای راهاندازی مجدد آن بینتیجه مانده است. فعال دانشجویی که با ایرانوایر گفتوگو کرده است میگوید: «دانشگاه بهشتی عامدانه تشکیل شورای صنفی را عقب میاندازد، چون نبودن این شورا باعث میشود مسائل صنفی حداقلی پیگیری میشوند و دانشگاه از این بابت سود میبرد. بهعنوان مثال، میتوانم به قراردادهای پیمانکاری که عموما برای غذای سلف بسته میشوند اشاره کنم، یا ساختمانهای دانشکدهها و فضای داخلی دانشگاه را به شرکتهای خصوصی و اشخاص حقیقی اجاره میدهند. ما حتی شاهد بودهایم که در دوران امتحانات دانشجویان، کتابخانه دانشگاه را اجاره داده بودند.»
نامناسب بودن فضای خوابگاهها از تبریز تا لرستان
انجمن اسلامی دانشگاه علوم پزشکی تبریز، از تبدیل آشپزخانه به «استخر فاضلاب» و حضور موجودات خطرناک مانند عقرب در خوابگاه گلستان این دانشگاه خبر داده است. قطعی آب و برق هم در این خوابگاه بهحدی جدی است که فضای آن بیشتر شبیه اردوگاه اسرای جنگی شده تا خوابگاه. دانشجویان میگویند آب برای استحمام و یا حتی گاهی دستشویی رفتن ندارند.
از سوی دیگر، منابع دانشجویی میگویند یک دانشجو رشته میکروبیولوژی دانشگاه لرستان به نام «رضا دشتی مقدم» در محوطه خوابگاه این دانشگاه دراثر مارگزیدگی، به بیمارستان منتقل شد.
این حادثه در حالی رخ داد که محوطه خوابگاههای دانشگاه لرستان فاقد استانداردهای لازم برای امنیت و بهداشت محیطی است. گزارشهای متعددی در سالهای گذشته از حضور حیوانات خطرناک از جمله مار و عقرب در خوابگاههای این دانشگاه منتشر شده است، اما مسوولان دانشگاه تاکنون اقدام موثری برای رفع این تهدیدها انجام ندادهاند.
علاوهبر وضعیت محیط غیراستاندارد خوابگاهها، دانشجویان مشکلاتی همچون «کمبود روشنایی، فقدان حصار مناسب و نبود اقدامات پیشگیرانه برای مقابله با حضور حیوانات خطرناک» را هشدار دادهاند.
سهلانگاری مقامات وزارت علوم نسبت به ابتداییترین حقوق دانشجویان، یعنی امنیت جانی آنان است. در شرایطی که دانشجویان باید در خوابگاهها فضایی امن برای تحصیل و زندگی داشته باشند، محیط خوابگاهها به تهدیدی جدی برای سلامت آنها بدل شده است.