حمید آصفی
بازگشت تحریمهای شورای امنیت پس از ده سال، آنهم در لحظهای که آژانس بینالمللی انرژی اتمی بار دیگر دسترسی به سایتهای هستهای ایران را تأیید کرده، تصویر عجیبی از سیاستگذاری جمهوری اسلامی ارائه میدهد: سیاستی که همیشه دیر تصمیم میگیرد، بد تصمیم میگیرد، و در نهایت با چشمانی بسته وارد صحنهای میشود که قواعدش را دیگران نوشتهاند. مسعود پزشکیان در نیویورک تأکید کرده ایران از پیمان «انپیتی» خارج نمیشود، اما این اطمینانخاطر در حالی مطرح میشود که فضای بینالمللی دیگر به وعدههای دیرهنگام تهران اعتماد ندارد.
واقعیت این است که جمهوری اسلامی در مسیر تعویق مکانیسم ماشه، نه اجماع داخلی داشت، نه ابتکار عملی برای جذب اروپاییها. فرصتهایی وجود داشت: ایران میتوانست تعلیق عملی غنیسازی در سایتهای تخریبشده را بهعنوان یک امتیاز بفروشد؛ میتوانست بلافاصله بعد از حملات اخیر توافق با آژانس را امضا کند و از آن بهعنوان سپر دیپلماتیک استفاده کند. اما همانطور که همیشه بوده، تأخیر و دودلی جایگزین ابتکار و جسارت شد. نتیجه، رأیگیریای بود که حتی یک کشور اروپایی نظرش را تغییر نداد؛ نشانهای روشن از اینکه حتی چین و روسیه نیز یا نخواستند یا نتوانستند لابی مؤثری انجام دهند.
مکانیسم ماشه فعال شده و این دیگر پایان یک تاکتیک نیست، بلکه پایان عصری است که تهران میتوانست با «نه علنی و آری پنهان» بحرانها را به تعویق بیندازد. حالا رهبران جمهوری اسلامی در برابر یک دوگانه عریان ایستادهاند: تعامل کامل یا تقابل کامل. اگر مسیر تقابل انتخاب شود، احیای توان موشکی و هستهای عملاً بهانهای برای اسرائیل و آمریکا خواهد بود تا بحران از سطح دیپلماسی به سطح جنگ کشیده شود. اگر مسیر تعامل برگزیده شود، همکاری با آژانس ادامه خواهد یافت و چارچوبی برای مذاکره مستقیم و جامع با آمریکا تنها راهی خواهد بود که میتواند بدون درگیری، راهی برای عبور از این بحران بگشاید.
در شرایط کنونی، سؤال اصلی این نیست که جمهوری اسلامی چه میخواهد، بلکه این است که آیا هنوز توان انتخاب دارد یا نه. انزوای جهانی، شکست تاکتیکهای پنهانکارانه، و بازگشت تحریمهای چندجانبه، دست تهران را آنقدر بسته که هر تصمیم آینده بیشتر شبیه واکنش اضطراری خواهد بود تا استراتژی. اما حتی همین واکنش اضطراری هم سرنوشت کشور را تعیین میکند: یا در باتلاق جنگی فرسایشی فرو خواهد رفت، یا با شجاعتی دیرهنگام به سمت گفتوگویی واقعی با جهان خواهد رفت. تاریخ این بار قضاوتی بیرحمتر خواهد داشت، زیرا دیگر جایی برای «خرید زمان» باقی نمانده است.
#حمیدآصفی
https://t.me/hamidasefichannel2
صفحه یوتیوب
https://youtube.com/@hamidasefi-mf3jo
به کانال تلگرام سایت ملیون ایران بپیوندید