گزارش تازه خبرگزاری «ایلنا» تصویری تلخ از وضعیت دسترسی شهروندان ایرانی به خدمات دندان‌پزشکی ارائه می‌دهد؛ وضعیتی که در آن درمان دندان عملا به کالایی لوکس تبدیل شده و میلیون‌ها نفر به‌دلیل فقر، گرانی و ناکارآمدی بیمه‌ها ناچار به تحمل درد، کشیدن دندان‌های قابل ترمیم و کنار گذاشتن سلامت خود هستند.

یک شهروند ۴۴ ساله با حقوق ۲۰ میلیون تومانی به خبرنگار ایلنا می‌گوید بیشتر دندان‌های فک بالا و پایینش را از دست داده و توان پرداخت هزینه‌های چند ده میلیون تومانی ایمپلنت را ندارد. او از فشار روانی، شرم از لبخند زدن و بی‌فایده بودن بیمه‌ها سخن می‌گوید؛ بیمه‌هایی که خدمات دهان و دندان را پوشش نمی‌دهند و مراکز دولتی‌شان نیز هم شلوغ‌اند و هم تفاوت قیمتی محسوسی با بخش خصوصی ندارند.

ایلنا در ادامه، با استناد به آمار رسمی، وضعیت سلامت دهان در ایران را «فاجعه‌بار» توصیف کرده است. بر اساس داده‌های هزینه ـ درآمد خانوار، خدمات دندان‌پزشکی پس از دارو، بیشترین سهم پرداخت از جیب مردم را در حوزه سلامت دارد و یکی از اصلی‌ترین عوامل «هزینه‌های کمرشکن» برای خانوارها محسوب می‌شود. پژوهش‌های مرکز پژوهش‌های مجلس نیز نشان می‌دهد بخش بزرگی از جمعیت میانسال کشور بین ۱۲ تا ۱۳ دندان از دست‌رفته دارند و بیش از نیمی از سالمندان بالای ۶۵ سال عملا بدون دندان زندگی می‌کنند.

در این گزارش، به نابرابری شدید دسترسی نیز اشاره شده است؛ از یک‌سو تمرکز دندان‌پزشکان در تهران و از سوی دیگر محرومیت استان‌هایی مانند سیستان و بلوچستان. تفاوت سرانه دندان‌پزشک میان برخوردارترین و محروم‌ترین استان‌ها، به شکافی عمیق در دسترسی به درمان انجامیده است.

روایت‌های شهروندان، از کارگر و بازنشسته تا کارمند و سالمند، همگی یک نقطه مشترک دارند: درمان دندان به تعویق افتاده، مصرف خودسرانه مسکن و آنتی‌بیوتیک، بدهی‌های سنگین، و در نهایت کشیدن دندان به‌عنوان تنها گزینه ممکن. حتی بیمه‌های تکمیلی، بنا بر گفته مصاحبه‌شوندگان، یا سقف ناچیزی دارند یا با بروکراسی فرساینده، عملا کارایی خود را از دست داده‌اند.

گزارش ایلنا همچنین به وضعیت وخیم کودکان، سالمندان و افراد دارای معلولیت پرداخته است؛ گروه‌هایی که بیش از دیگران در معرض پوسیدگی دندان قرار دارند اما کمترین حمایت را دریافت می‌کنند. فعالان حوزه معلولان می‌گویند خدمات دندان‌پزشکی نه‌تنها تحت پوشش واقعی بیمه نیست، بلکه بسیاری از مراکز حتی امکان پذیرش این افراد را ندارند.

در مجموع، آنچه این گزارش ترسیم می‌کند، تصویری از فروپاشی تدریجی «سلامت دهان» در ایران است؛ جایی که فقر، دستمزدهای پایین و سیاست‌های ناکارآمد، لبخند را از چهره میلیون‌ها نفر حذف کرده و درد را به بخشی عادی از زندگی روزمره تبدیل کرده است.