سنای آمریکا روز سه‌شنبه یک قطعنامه مربوط به اختیارات جنگی را پیش برد که در صورت اجرا می‌تواند به جنگ با ایران پایان دهد، مگر اینکه رئیس‌جمهور دونالد ترامپ مجوز کنگره را دریافت کند. این اقدام یک توبیخ کم‌سابقه علیه رئیس‌جمهور جمهوری‌خواه، ۸۰ روز پس از آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران، محسوب می‌شود.

به گزارش خبرگزاری رویترز، رای‌گیری درباره یک مرحله آئینی برای پیشبرد این قطعنامه با نتیجه ۵۰ رای موافق در برابر ۴۷ رای مخالف انجام شد. چهار سناتور جمهوری‌خواه همراه با تقریباً همه دموکرات‌ها (به‌جز یک نفر) به آن رای مثبت دادند. سه جمهوری‌خواه نیز در رای‌گیری غایب بودند.

این نتیجه پیروزی برای قانونگذارانی بود که معتقد هستند طبق قانون اساسی، تصمیم اعزام نیرو به جنگ باید در اختیار کنگره باشد نه رئیس‌جمهور. با اینحال، این فقط یک رای مقدماتی است و این قطعنامه هنوز با موانع جدی روبه‌روست.

حتی اگر این طرح در سنا تصویب شود، باید در مجلس نمایندگان (که تحت کنترل جمهوری‌خواهان است) نیز تصویب گردد و سپس با اکثریت دوسوم در هر دو مجلس از وتوی احتمالی ترامپ عبور کند.

سناتور دموکرات «تیم کین» از ویرجینیا، طراح این قطعنامه، گفت آتش‌بس فرصتی مناسب برای بحث در کنگره ایجاد کرده است. او افزود ترامپ گفته ایران پیشنهاد جدیدی برای پایان جنگ ارائه کرده، اما دولت آن را بدون اطلاع کنگره نادیده گرفته است.

او در جریان بحث گفت: «این بهترین زمان برای گفتگو است، قبل از اینکه دوباره جنگ شروع شود.»

جمهوری‌خواهان حامی ترامپ پیش‌تر هفت بار تلاش مشابه برای پیشبرد چنین طرح‌هایی را در سنا متوقف کرده بودند و در مجلس نمایندگان نیز سه طرح مشابه را با رای‌های نزدیک مسدود کرده‌اند.

تنها دموکراتی که به این طرح رای منفی داد، سناتور «جان فترمن» از پنسیلوانیا بود. در میان جمهوری‌خواهان، «رند پال»، «سوزان کالینز»، «لیزا مورکوفسکی» و «بیل کسیدی» به این طرح رای مثبت دادند. کسیدی چند روز پس از شکست در انتخابات مقدماتی حزب خود (که از سوی ترامپ حمایت می‌شد) به این طرح پیوست.ا

این رای‌گیری دومین رای سنا پس از عبور جنگ از مهلت قانونی بود؛ طبق قانون اختیارات جنگی ۱۹۷۳، رئیس‌جمهور تنها ۶۰ روز می‌تواند بدون مجوز کنگره اقدام نظامی انجام دهد، مگر اینکه تمدید محدود دریافت کند.

ترامپ در اول مه اعلام کرده بود که آتش‌بس، درگیری‌ها با ایران را «پایان داده» است. با وجود این ادعا، گزارش‌ها نشان می‌دهد آمریکا همچنان درگیر اقداماتی نظامی علیه ایران بوده و تنش‌ها ادامه دارد.

دموکرات‌ها و برخی جمهوری‌خواهان می‌گویند رئیس‌جمهور باید برای ادامه عملیات نظامی به کنگره مراجعه کند، زیرا طبق قانون اساسی، اعلام جنگ با کنگره است نه رئیس‌جمهور. آن‌ها همچنین نگرانند که ترامپ آمریکا را وارد یک درگیری طولانی بدون استراتژی مشخص کرده باشد. در مقابل، کاخ سفید و جمهوری‌خواهان حامی ترامپ می‌گویند اقدامات او قانونی است و در چارچوب اختیارات فرمانده کل قوا برای حفاظت از آمریکا انجام شده است.

برخی جمهوری‌خواهان نیز دموکرات‌ها را متهم کرده‌اند که این طرح‌ها را صرفا به دلیل مخالفت سیاسی با ترامپ مطرح می‌کنند.

این رای‌گیری در سنای آمریکا را می‌توان یکی از مهم‌ترین نشانه‌های افزایش اختلاف‌نظر در واشنگتن درباره نحوه مدیریت تنش با ایران دانست. اگرچه این قطعنامه هنوز به قانون تبدیل نشده، اما نفسِ پیشبرد آن نشان می‌دهد که حتی در میان جمهوری‌خواهان نیز نگرانی‌هایی درباره ادامه عملیات نظامی بدون مجوز رسمی کنگره وجود دارد. در ساختار سیاسی آمریکا، رؤسای جمهور معمولاً تلاش می‌کنند در مسائل امنیتی و نظامی اختیارات گسترده‌ای داشته باشند، اما هر زمان که جنگ طولانی یا پرهزینه شود، بحث درباره محدود کردن اختیارات رئیس‌جمهور دوباره شدت می‌گیرد.

قانون اختیارات جنگی مصوب ۱۹۷۳ پس از جنگ ویتنام تصویب شد؛ دوره‌ای که بسیاری از نمایندگان معتقد بودند دولت آمریکا بدون نظارت کافی کشور را وارد جنگی فرسایشی کرده است. بر اساس این قانون، رئیس‌جمهور موظف است در صورت ورود نیروهای آمریکایی به درگیری نظامی، ظرف مدت مشخصی از کنگره مجوز بگیرد. با این حال، در دهه‌های گذشته تقریبا همه رؤسای جمهور آمریکا ــ چه دموکرات و چه جمهوری‌خواه ــ تفسیر گسترده‌ای از اختیارات فرمانده کل قوا ارائه داده‌اند و بارها بدون اعلام رسمی جنگ دست به عملیات نظامی زده‌اند.

اهمیت رای اخیر سنا در این است که برای نخستین بار پس از آغاز درگیری‌های اخیر با ایران، بخشی از جمهوری‌خواهان نیز آشکارا در برابر سیاست کاخ سفید قرار گرفتند. چهره‌هایی مانند رند پال و لیزا مورکوفسکی پیش‌تر هم نسبت به گسترش مداخلات نظامی آمریکا هشدار داده بودند، اما همراهی سناتورهایی مانند بیل کسیدی نشان می‌دهد نگرانی‌ها فقط محدود به جناح سنتی منتقد جنگ نیست. برخی تحلیلگران معتقدند ادامه درگیری بدون چشم‌انداز روشن، می‌تواند در آستانه انتخابات به مسئله‌ای سیاسی برای ترامپ تبدیل شود.

از سوی دیگر، حامیان ترامپ استدلال می‌کنند که رئیس‌جمهور برای واکنش سریع به تهدیدات امنیتی نیاز به آزادی عمل دارد و روند طولانی تصویب مجوز در کنگره ممکن است توان بازدارندگی آمریکا را کاهش دهد. آن‌ها همچنین می‌گویند عملیات اخیر با هدف جلوگیری از گسترش تهدیدها علیه نیروها و منافع آمریکا انجام شده و در چارچوب اختیارات قانونی رئیس‌جمهور بوده است.

در سطح بین‌المللی نیز این تحولات با دقت دنبال می‌شود. متحدان اروپایی آمریکا نگرانند که ادامه تنش میان واشنگتن و تهران به بی‌ثباتی بیشتر در خاورمیانه، افزایش قیمت انرژی و گسترش درگیری‌ها در منطقه منجر شود. بسیاری از دولت‌ها از تلاش برای برقراری آتش‌بس و بازگشت به مسیر دیپلماسی حمایت می‌کنند، زیرا بیم آن می‌رود که هرگونه درگیری مستقیم گسترده‌تر، پای بازیگران منطقه‌ای بیشتری را به بحران باز کند.

در نهایت، حتی اگر این قطعنامه در سنا تصویب نهایی شود، مسیر دشواری در مجلس نمایندگان و سپس احتمال وتوی رئیس‌جمهور در پیش دارد. با این حال، این رای پیام سیاسی مهمی دارد: بخشی از کنگره آمریکا نمی‌خواهد تصمیم‌گیری درباره ادامه جنگ صرفا در اختیار کاخ سفید باشد و خواهان نقش پررنگ‌تر قانونگذاران در تعیین مسیر سیاست خارجی و نظامی آمریکاست.